İlkokul Dördüncü Sınıf Öğrencilerinin Erime ve Çözünme Kavramına İlişkin Bilgi Yapılarının Kavramsal Değişim Teorilerine göre Analizi
Milli Eğitim, cilt.55, sa.250, ss.789-818, 2026 (Scopus, TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 55 Sayı: 250
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.37669/milliegitim.1561446
- Dergi Adı: Milli Eğitim
- Derginin Tarandığı İndeksler: Scopus, Central & Eastern European Academic Source (CEEAS), TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.789-818
- Ondokuz Mayıs Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
Araştırmanın amacı, ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin erime ve çözünme kavramlarına ilişkin bilgi yapılarını, kavramsal değişim kuramları temelinde analiz etmektir. Karma desen yaklaşımlarından biri olan gömülü desenin kullanıldığı bu araştırma, Marmara Bölgesi’nde yer alan bir büyükşehrin bir ilçesinde kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemiyle (uygun örnekleme yöntemi) seçilen 230 öğrencinin katılımı ile gerçekleştirilmiştir. Veriler, görüşme formu ve bilgi yapısı testi aracılığıyla toplanmış; veri analizinde ise betimsel analiz, Kay-Kare Uyum İyiliği Testi, yüzde ve frekans yöntemlerinden faydalanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre, öğrencilerin çözünme kavramı, hacim-çözünme ilişkisi, kütle-çözünme ilişkisi, çözünme-maddenin hâli ilişkisi, erime kavramı ve kütle-erime ilişkisine yönelik bilgi yapılarında tutarsızlıklar saptanmıştır. Buna karşılık, çözünme hızı-sıcaklık, çözünme hızı-tanecik boyutu, çözünme hızı-çözünen/ çözücü miktarı ve hacim-erime ilişkisine dair bilgi yapıları tutarlılık göstermiştir. Araştırma, erime kavramına ilişkin tutarlı ve tutarsız yanıtlar arasında anlamlı bir fark olmadığını; ancak çözünme kavramı için bu farkın anlamlı olduğunu ortaya koymuştur. Araştırma sonucu, öğrencilerin bilgi yapılarının çoğunlukla parça nitelikli bilgi yapısı teorisiyle örtüştüğünü göstermektedir. Bu bulgular ışığında, fen bilimleri dersindeki diğer kavramlara yönelik benzer karma desenli araştırmaların yapılması önerilmektedir.
his study aimed to investigate students’ knowledge structures regarding the concepts of melting and dissolution, aligning with conceptual change theories. Utilizing an embedded mixed-methods research design, the study was conducted with 230 students from a district in a metropolitan city located in the Marmara Region. Participants were selected via convenience sampling (appropriate sampling method). Data were collected using an interview form and a knowledge structure test. The analysis of this data involved descriptive analysis, the Chi-Square Goodness-of-Fit Test, and the examination of percentages and frequencies. The results indicated inconsistencies in students’ knowledge structures concerning dissolution, the volume-dissolution relationship, the mass-dissolution relationship, the dissolution-matter state relationship, the concept of melting, and the mass-melting relationship. Conversely, we observed consistency in their knowledge structures regarding the dissolution rate- temperature relationship, dissolution rate-particle size, dissolution rate-solute amount, dissolution rate-solvent amount, and the volume-dissolution relationship. The analysis revealed no significant difference between the number of consistent and inconsistent answers for the concept of melting. However, a significant difference was found between the consistent and inconsistent answers for the concept of dissolution. These findings suggest that students’ knowledge structures for melting and dissolution align more closely with the principles of the “knowledge in pieces” conceptual change theory. We recommend conducting similar mixed-methods studies on other science-related concepts.