A sociopragmatic analysis of the address forms in Turkish high school EFL textbook dialogues
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Yabancı Diller Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: AHMET CAN UYAR
Danışman: Nalan Kızıltan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yabancı dil eğitimi ve toplumedimsel yetinin bütünleştirilmesinin önemi son yıllarda belirgin bir biçimde ortaya çıkmaktadır. Toplumedimsel yeti, dil unsurlarını etkileşim esnasındaki toplumsal değişkenlere göre uygun olarak kullanabilme becerisi olarak tanımlanabilir. Etkileşim esnasındaki toplumsal değişkenlerin uygun bir şekilde değerlendirilmesini gerektiren hitap edimleri, toplumedimsel yetinin bir parçası olarak görülebilir. Dil eğitimindeki çağdaş yaklaşımlar göz önüne alındığında, hedef dile uygun ve iletişimsel kullanıma açık bir şekilde hitap edimlerinin öğretilmesi önem arz etmektedir. Buradan hareketle, dil eğitiminde önemli bir konumu olan ders kitaplarındaki karşılıklı konuşmaların yapısı dikkate alınmalıdır. Fakat, bu alanda Türkiye'de kullanılan yabancı dil olarak İngilizce ders kitaplarındaki karşılıklı konuşmalarda geçen hitap biçimlerini araştıran bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu nedenle bu çalışma, Türkiye'de lise düzeyinde yabancı dil olarak İngilizce öğretiminde kullanılan ders kitaplarındaki karşılıklı konuşmalarda geçen hitap biçimlerini toplumedimsel incelik ölçütleri çerçevesinde incelemeyi hedeflemektedir. MEB tarafından onaylanmış olan 9, 10, 11 ve 12'nci sınıf düzeylerindeki İngilizce ders kitaplarındaki karşılıklı konuşmalarda kullanılan toplamda 148 adet hitap ifadesi, bu çalışma çerçevesinde geliştirilen bir veri toplama aracı ile toplanmıştır. Elde edilen veriler, nicel olarak çözümlenmiş ve tablolar halinde sunulmuştur. İstatistiksel sonuçlara göre, toplumedimsel ölçütlerden bazılarının hitap biçimleri üzerinde etkili olacak şekilde kullanıldığı, bazılarının ise hitap biçimlerinden bağımsız olarak kullanıldığı ortaya çıkmıştır. Sonuçlara göre, konuşan kişilerin cinsiyetleri, toplumsal kimlikleri, konuşmanın bağlamı, bireyler arasındaki dikey uzaklık, yatay uzaklık ve hak/yükümlülük ölçütlerinin hitap biçimleri üzerinde istatistiksel olarak etkili olduğu ortaya çıkmıştır. Diğer yandan, hitap biçimlerinin kullanımının, hitap edilen kişilerin cinsiyetlerinden, konuşma olaylarından, söz eylemlerden ve zahmet/menfaat ölçütlerinden istatistiksel olarak bağımsız olduğu görülmüştür. Bulgulardan yola çıkarak, ders kitaplarındaki hitap biçimlerinin toplumedimsel ölçütlere dayalı olarak nasıl temsil edildiği tartışılmıştır. Sonuç olarak, ders kitaplarının toplumedimsel hitap bileşenlerini daha işlevsel bir şekilde yansıtması amacıyla çeşitli önerilerde bulunulmuştur.