Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Temel İslam Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESRA NUR SEZGÜL
Danışman: Bekir Özüdoğru
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Allah'ın, buyruklarını iletmekle vazifelendirdiği peygamberler kendilerine gelen vahyi iletmiş ve açıklamışlardır. Hz. Muhammed (s.a.v.) gönderildiği toplumu inşa etmek ve cahiliye dönemindeki alışkanlıklarını ortadan kaldırmak için hadislerinde yeni bir dil inşası gerçekleştirmiştir. Farklı üsluplarla beyanlarda bulunan Hz. Peygamber (s.a.v.), insanlara hiç duymadıkları, bilmedikleri ya da bilgilerinin pekişmesi gereken meselelerde onlara ya bildikleri başka şeyler üzerinden ya da hiç duymadıkları kelimelerle örnek vererek anlatmıştır. Hz. Peygamber'in de (s.a.v.) sıklıkla kullandığı temsili anlatım olarak nitelenen bu anlatım türü iki şey arasındaki benzerlikten dolayı birinde bulunan hükmün diğerine verilmesi manasına gelmektedir. Hadislerin anlaşılmasında bu üslupların iyi bilinmesi gerekmektedir. Örneğin mecaz içeren bir hadisin anlaşılmasında mecazın göz ardı edilmesi anlamada sorun oluşturacaktır. Hadislerde yer alan temsili anlatım da anlamaya etki eden unsurlardandır. Anlamaya etkisi bağlamında soyut anlatımı somutlaştırması, anlatımı zenginleştirmesi, düşüncede yer alan kavramları görsel hale getirmesi anlamaya etki eden noktalarından bazılarıdır. Hadislerde sıkça yer alan bu anlatım üslubuna dair temsili anlatım kavramı oluşmuş ve birçok eser kaleme alınmıştır. Çalışmamızın ana konusu hadislerde yer alan temsili anlatımın anlamaya etkisinin incelenmesi üzerinedir. Temsili anlatımla verilen iletinin anlatıma ne kattığının tartışıldığı tezimizde Râmhürmüzî'nin (ö.360/971) temsili anlatım içeren hadisleri bir araya getirdiği Emsâlü'l-Hadîs adlı eseri özelinde inceleme yapılmaktadır. Tezimizin birinci bölümünde "Râmhürmüzî ve Emsâlü'l-Hadîs Eserinin Tahlili" ele alınmaktadır. Eserin analizinde Râmhürmüzî'nin, temsili anlatım içermeyen, açıklama yapmadan naklettiği bazı hadislerin olduğu görülmüş ve bu hadislerin nakil sebepleri üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde ise "Temsili Anlatımın Anlamaya Etkisi" ele alınmış, temsil-anlam ilişkisi bağlamında anlatımın nasıl zenginleştiği ortaya konulurken bir diğer yandan temsili anlatım neticesinde meydana gelen yerellik ve tarihsellik sorunları tartışılmıştır. Emsâlü'l-Hadîs eseri özelinde bu sorunlara bir çözüm sunulup sunulmadığının incelenmesi ile çalışmamız sonlandırılmıştır.