Application of tea waste compost to improve properties of a calcareous soil under different irrigation levels

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: MİRWAİS AZAMİ

Danışman: Coşkun Gülser

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışmasında, çay atığı (TW), çay atığı kompostu (TWC) ve asitlendirilmiş çay atık kompostu (ATWC) uygulamalarının kireçli bir toprağın bazı fizikokimyasal özelliklerine, buğday bitkisinin biyokütle verimi üzerine etkisi tam ve eksik sulama seviyeleri altında araştırılmıştır. Rize'de bulunan bir çay üretim tesisinden elde edilen çay atığı Ondokuz Mayıs Üniversitesi Ziraat Fakültesi Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bölümündeki windrow kompostlama ünitesi kullanılarak aerobik olarak kompostlanmıştır. Kompostun tamponlama kapasitesi belirlendikten sonra, kompostlanan materyali 0.5 M H2SO4 çözeltisi kullanılarak üç farklı pH seviyesinde (3, 4 ve 5) asitleĢtirilmiştir. Sera denemesinde, kireçli bir toprağa tam ve eksik sulama seviyeleri altında üç tekerrürlü olarak, farklı dozda (%0, %2, %4 ve %6) TW, TWC ve 3 farklı pH seviyesindeki ATWC ilave edilmiĢtir. Otuz günlük inkübasyon süresi sonrasında Pandas çeşidi buğday bitkisi yetiştirilmiş ve 141 gün sonra hasat edilmiştir. Bitki büyümesi sırasında, saksılar tartılarak günlük sulama ile saksılardaki nem miktarı bitkiye yarayışlı su seviyesinini %100 (tam) ve %50 (eksik)'sinde tutulmuĢtur. TW, TWC ve ATWC uygulamalarının artan dozları, toprak organik maddesi, toplam N, yarayışlı P ve değişebilir katyonlar (Ca, Mg, K, Na) ve EC içeriklerini kontrole göre arttırmıştır. TW, TWC ve ATWC uygulamaları ile genel olarak agregat stabilite değerleri artarken, tüm uygulama dozlarının artmasıyla hacim ağırlığı değerleri önemli düzeyde azalmıştır. TW, TWC ve ATWC uygulamaları, her iki sulama seviyesinde de CaCO3 içeriklerini ve toprak pH değerlerini önemli düzeyde azaltmıştır. Biyokütle, her iki sulama seviyesi altında tüm uygulama dozlarının arttırılmasıyla önemli ölçüde artmıştır. Toprak OM içeriği; EC, toplam N, yarayışlı P, değişebilir katyonlar ile önemli pozitif korelasyon göstermiĢtir. DeğiĢebilir katyonlar ve biyokütle; her iki sulama seviyesinde pH, Db ve CaCO3 içeriği ile önemli negatif korelasyonlar göstermiĢtir. Eksik sulama seviyesindeki OM, pH, EC ve yarayışlı P içerikleri tam sulama seviyesine göre daha yüksek bulunmuşken, tam sulama seviyesindeki biyokütle ve AS değerleri eksik sulama seviyesine göre daha yüksek olmuştur. Diğer toprak özellikleri sulama seviyeleri ile aralarında önemli düzeyde farklılıklar göstermemişlerdir. Toprak pH'sı CaCO3 ile önemli bir pozitif korelasyon verirken; EC, toplam N, P, değişebilir katyonlar ve biyokütle ile önemli negatif korelasyonlar vermiştir. Biyokütle değerleri; OM, EC, toplam N, P, değişebilir katyonlar ile önemli pozitif korelasyonlar gösterirken; pH, Db ve CaCO3 içeriği ile anlamlı negatif korelasyonlar göstermiştir. ATWC'nun kireçli toprağa uygulanması, toprağın fiziksel ve kimyasal özelliklerini iyileştirmiş ve ayrıca biyokütleyi artırmıştır. Ayrıca toprak pH'sını düşürerek toprakta bulunan diğer bitki besin maddelerinin artmasına sağlamıştır.