Alımlama estetiği

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SEDA ALABULUT

Danışman: İlknur Tatar Kırılmış

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Okuru ön plana çıkaran alımlama estetiğinde, okuyucunun ön yargı ve değişmez inançlarını bir kenara bırakarak metne yaklaşması beklenir. Böylece farklı alımlamalara olanak sağlayabilen bir okuma süreci gerçekleşebilecektir. Bir edebiyat eserinin anlamının metnin içinde hazır olarak beklemediğini, metnin içindeki bazı ipuçlarından hareketle bu anlamın okur tarafından çıkarılması gerekliliğini vurgulayan alımlama estetiği, alımlayıcının ön plana çıkarıldığı bir akımdır. Okuma süreci içinde alımlayıcının nasıl bir okuma yapacağı, alımladıklarını çelişmeyen ifadelerle aktarması, kuramın tutarlı bir çizgide gelişmesini sağlayan önemli aşamalardır. Metnin tek başına var olamayacağını söyleyen alımlama estetiğinin okur merkezli bir kuram olması ve okuyucunun rolünü hangi temel ilkelerden hareketle ön plana çıkaracağı ve bu ilkelerin sınırlarının neler olacağı tezimizin kuramsal çerçevesinin dayandığı temellerden biri olmuştur. Çalışmamızın başlangıç noktasında okur merkezli kuramların neler olduğu, birbirlerini nasıl etkilediği, ayrıştığı ve bütünleştiği analitik olarak incelenmiş,Alımlama Estetiğinin tarihi kökeni,ilkeleri ve temsilcileri açıklanmıştır.Okur merkezli kuramlar içinde salt alımlama estetiğine yönelmek okurun rolünü anlamada sınırlayıcı bir yaklaşım arz edeceği için kuramların birleştiği ortak bir kaynak olan okur, bizim için çalışmanın önemli bir parçasını oluşturmuş ve alımlamada okurun rolü kapsamlı olarak incelenmiştir.Yeni bir okur tipi üretmeyi amaçlayan alımlama estetiğiyle birlikte metne yaklaşmada sınırın ne olacağı, yapıtın bütünlüğünü ve oluşum süreçlerini okurun hangi aşamalarda ne ölçüde dikkate alacağı çalışmamızı kuramsal çerçevesini şekillendirmiş, bilimsel açıdan tezimizde örnek bir çalışma yapılmasına ihtiyaç doğurmuştur.Bu sebeple alımlamaya yönelik örnek eser çalışması olarak tezimizin sonuç bölümüzde Cahit Sıtkı Tarancı'nın 'Ölümden Sonra'şiiri alımlamaya uygun düşen bilgilerden hareketle incelenmiştir.