Jersey sığırlarında süt insülin benzeri büyüme faktörü-I (IGF-I) konsantrasyonu ile doğrusal puanlama özellikleri, süt somatik hücre sayısı ve verim özellikleri arasındaki ilişkiler

ERTUĞRUL KUL

Jersey sığırlarında süt insülin benzeri büyüme faktörü-I (IGF-I) konsantrasyonu ile doğrusal puanlama özellikleri, süt somatik hücre sayısı ve verim özellikleri arasındaki ilişkiler

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Zootekni Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2013

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ERTUĞRUL KUL

Danışman: Hüseyin Erdem

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırma Samsun ili Karaköy Tarım İşletmesi'nde bulunan 166 baş Jersey ineğinde süt insülin benzeri büyüme faktörü-I (IGF-I) konsantrasyonu ile vücut kondüsyon puanı (VKP), meme özellikleri, süt somatik hücre sayısı (SHS), süt ve döl verim özellikleri arasındaki ilişkilerin araştırılması amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla laktasyonun 70±14, 140±14 ve 210±14. günlerinde ineklerden süt örnekleri alınmış ve VKP için 1-5, meme özellikleri için 1-9 arası puanlar verilmiştir. IGF-I analizinde enzyme-linked immuno sorbent assay (ELISA), SHS analizinde direkt mikroskop sayım metodu kullanılmıştır.Laktasyon dönemlerinin IGF-I, VKP ve test günü süt verimi (TGSV) üzerine etkisi P<0.001, logaritmik SHS (logSHS) üzerine P=0.013 düzeyinde önemli, meme özellikleri üzerine ise önemsiz bulunmuştur. Laktasyon sırasının VKP (P=0.006), TGSV (P=0.002) ve meme merkez bağı (MMB) hariç tüm meme özellikleri üzerine etkisi önemli bulunurken, IGF-I ve logSHS üzerine ise önemsizdir. Örnek alma mevsiminin IGF-I ve TGSV üzerine olan etkisi önemli (P<0.001), logSHS üzerine önemsiz bulunmuştur. Bununla birlikte puanlama mevsiminin VKP ve meme özellikleri üzerine olan etkisi ise önemsiz belirlenmiştir. Döl verim özelliklerinden ilkine tohumlama yaşı (İTY) P=0.008, süt verim özelliklerinden ise günlük ortalama süt verimi (GOSV) P=0.027, laktasyon süt verimi (LSV) P=0.048 ve 305 gün süt verimi (305 GSV) değerleri P=0.030 düzeylerinde laktasyon sırası gruplarında bağlı olarak birbirinden farklı bulunmuştur. IGF-I'in VKP (P=0.049), buzağılama ile ilk tohumlama arası süre (BİTAS) (0.041), buzağılama aralığı (BA) (0.042) ve kuruda kalma süresi (KKS) (0.030) üzerine etkisi önemli bulunmuştur. IGF-I ile meme özelliklerinden ön meme bağlantısı (ÖMB) ve MMB (0.105 ve -0.099), VKP ile meme başı uzunluğu (MBU), meme derinliği (MD) ve arka meme yüksekliği (AMY) (0.092, -0.105 ve -0.147), logSHS ile AMY ve MMB (-0.075 ve -0.144) arasında istatistiki olarak önemli düzeyde ilişkiler belirlenmiştir. TGSV ile meme başı yerleşimi (MBY) hariç tüm özellikler ile pozitif veya negatif yönde ve önemli korelasyonlar tespit edilmiştir. IGF-I ve VKP arasında (0.071), VKP ile TGSV arasında (-0.262), logSHS ile TGSV arasında ise (-0.116) önemli korelasyonlar tespit edilmiştir. Ortalama IGF-I ile döl verim özelliklerinden BİTAS ve BA arasında -0.184 ve -0.183, süt verim özelliklerinden laktasyon süresi (LS) ile -0.155 düzeyinde önemli korelasyonlar bulunmuş olup, süt IGF-I konsantrasyonu yüksek olan ineklerde BİTAS, BA ve LS'nin daha kısa belirlenmiştir.Sonuç olarak, bu çalışma süt IGF-I konsantrasyonunun ineklerin beslenme durumları ile döl verim özelliklerinin belirlenmesinde bir parametre olarak kullanılabileceğini göstermektedir.Anahtar Kelimeler: İnsülin Benzeri Büyüme Faktörü-I; Vücut Kondüsyon Puanı; Somatik Hücre Sayısı; Meme Özellikleri; Süt Verimi; Döl Verimi; Jersey.