Osmanlı-İran ilişkilerinde serhat eyaletlerinin rolü (1722-1725)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Tarih Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NAZLI HİLAL CİNEMRE
Danışman: Rıza Karagöz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Osmanlı-İran münasebetleri başlangıcından günümüze kadar pek çok araştırmaya konu olmuş ve tarihçilerin de ilgisini çekmiştir. Bunun sebepleri arasında; Osmanlı Devleti'nin iç karışıklık yaşamasında İran'ın etkisi, mezhepsel faaliyetleri, Safevilerin Anadolu'yu yayılma alanı olarak görmeleri, iki devlet arasındaki toprak hâkimiyeti, sınır anlaşmazlıkları ve ekonomik kaygılar şeklinde sıralanabilir. 1722-1725 yılları, İran'da hüküm süren Safevi Hanedanı ile Osmanlı Devleti arasındaki ilişkilerin siyasi, sosyal ve askerî açıdan yoğun olduğu bir dönemdir. Bu dönem için başvurulacak başlıca kaynaklardan birisi Mühimme Defterleri'dir. Bu defterlerde iki devlet arasında meydana gelen gelişmeler ve sefer öncesi hazırlıklar, mühimmat, asker ve zahire sevkiyatı, idarecilere gönderilen emirler ve bunlara ek olarak Rusya-Osmanlı ilişkileri de yer almaktadır. Bu çalışmada 130, 131, 132 numaralı Mühimme Defterleri incelenmek suretiyle yukarıda sözünü ettiğimiz konular araştırılmıştır. Yapılan bu çalışmadan maksat, Osmanlı ve İran arasındaki ilişkilerde serhat eyaletlerinden olan Erzurum, Van ve Trabzon'un ne tür vazifeler üstlendiğini arşiv kaynakları suretiyle ortaya koymak ve geçmişten bugüne ışık tutmaktır. Anahtar Sözcükler: Serhat, Erzurum, Van, Trabzon, XVIII. Yüzyıl, Mühimme Defteri, Osmanlı ve Safevi Devleti