Karaçam deresi havzasının (Trabzon) uygulamalı jeomorfolojisi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Coğrafya Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FATİH IŞIK

Danışman: Muhammet Bahadır

Özet:

Bu çalışmada Karadeniz Bölgesi'nin Doğu Karadeniz Bölümü'nde yer alan Karaçam Deresi Havzası'nın (Trabzon) uygulamalı jeomorfolojisi incelenmiştir. Çalışma alanı su bölümü çizgileriyle sınırlandırılmış olup, yaklaşık 250 km² yüzölçümüne sahiptir. Havza idari yönden Trabzon ve Bayburt illeri sınırları içinde yer alır. Çalışma sahası Solaklı Çayı, Haldizen Deresi ve Karaçam Deresi'nin birleştiği Çamlıbel Boğaz vadisinden başlayıp 3000 metrelere varan arızalı bir topografyaya sahiptir. Arazinin arızalı bir görünüm göstermesinde akarsu aşındırma faaliyeti etkili olmuştur. Ayrıca sahanın yüksek kesimleri Pleistosen döneminde yaşanan buzullaşmaya maruz kalmıştır. Bu nedenle yüksek kesimlerde buzul morfolojisine ait aşınım ve birikim şekillerine rastlamaktadır. Çalışmanın amacı, havzada jeomorfolojik unsurlardan kaynaklı problemleri incelemek ve bu problemlere çözüm önerileri sunmaktır. Bu doğrultuda sahanın tüm jeomorfolojik birimleri incelenmiş, jeomorfolojik birimlerin insan faaliyetlerine doğrudan ve dolaylı etkileri araştırılmıştır. Araştırmada coğrafi bilgi sistemlerinin farklı yöntem ve tekniklerinden yararlanılmıştır. Ayrıca arazi çalışmaları sırasında gezi gözlem, fotoğraf çekimi ve kesit alma gibi çalışmalar da yapılmıştır. Böylece sahaya ait birçok harita üretilmiş ve analiz gerçekleştirilmiştir. Havza ülkemizin en büyük batolit kütlesi olan Kaçkar granitoyidi üzerinde yer almaktadır. Havza iklimi ılıman nemli okyanusal iklim olup bol yağışlıdır. Saha bu nedenle flüvyal süreçlerin altında şekillenmektedir. Bu nedenle araştırma sahasının ana jeomorfolojik üniteleri derince yarılmış vadilerden, yüksek eğimli yamaçlardan, önemli sırt ve dağlık alanlardan oluşmaktadır. Yapılan analizler sonucunda; inceleme alanının yaklaşık %68,8'i şiddetli çığ riskine, %25,6'sı çok yüksek riskli heyelan ve %26,2'si şiddetli derecede erozyon ile karşı karşıyadır. Buna karşı, taşkın riski ise havzanın çok küçük kısmında yüksek riskli çıkmıştır (0,239 km²). Ayrıca havzadaki tüm beşeri unsurların jeomorfolojik birimlerle olan ilişkileri açıklanmaya çalışılmıştır. Anahtar sözcükler: Uygulamalı Jeomorfoloji, CBS, Karaçam Deresi, Çığ, Heyelan, Erozyon.