Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Halk Sağlığı Hemşireliği Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUBA YILMAZ BULUT
Danışman: Birsen Altay
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Bu araştırma, Suriyeli kadınlara uygulanan hemşire navigasyon programının meme kanseri tarama davranışlarına yönelik sağlık inançları, mamografi öz-etkililikleri ve meme kanseri korkuları üzerine etkisini belirlemek amacı ile yapılmıştır. Tek kör randomize ön test-son test kontrol gruplu deneysel araştırma ilkelerine uygun olarak gerçekleştirilen bu araştırma İstanbul ili Sultanbeyli ilçesinde 75 deney ve 75 kontrol grubu olmak üzere toplam 150 Suriyeli kadın ile Haziran- Ekim 2021 tarihleri arasında yapılmıştır. Araştırmanın verileri; Tanıtıcı Bilgi Formu, Sağlık İnanç Modeli Ölçeği, Mamografi Öz-Etkililik Ölçeği, Champion Meme Kanseri Korku Ölçeği, Kendi Kendine Meme Muayenesi Kontrol Listesi Formu, Eğitim Sonrası Tarama Davranışı İzlem Formu, Kendi Kendine Meme Muayenesi Takvimi ve Telefon Görüşme Formu ile toplanmıştır. Araştırma için gerekli olan etik kurul izni ve kurum izinleri alınmıştır. Araştırma verileri SPSS programı ile değerlendirilirken; yüzdelik, ortalama, standart sapma ve ortanca, Ki-kare, Fisher’s Exact, McNemar testi, Wilcoxon, Cochran’s Q testi, Friedman testi, Mann-Whitney U ve Bağımsız iki örnek t testi kullanılmıştır. Ararştımanın NCT049663770 numarası ile Clinical Trials kaydı bulunmaktadır. Deney grubunun yaş ortalaması 48.97±5.8 yıl ve %90.7’si evli olarak belirlenmiştir. Son testlere göre deney ve kontrol grupları arasında mamografi çektirme puanlarında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık görülmektedir (p<0.001). Deney grubundaki kadınların Sağlık İnanç Modeli Ölçeği duyarlılık algısı alt boyutu girişim sonrası ortanca puanı, girişim öncesine göre artmıştır. Duyarlılık algısı alt boyutunda meydana gelen bu artışın istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir (p<0.001). Deney grubundaki Suriyeli kadınlara uygulanan Sağlık İnanç Modeline göre Hemşire Navigasyon Programı sonrası kadınların Mamografi Öz-Etkililik Ölçeği ön test ve son test toplam puan ortancalarının istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir (p<0.001). Deney grubunda kadınların Meme Kanseri Korku Ölçeği girişim sonrası ortanca puanı girişim öncesi ortanca puanına göre düşmüştür ve bu düşüş istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.001). Çalışma sonuçları doğrultusunda Sağlık İnanç Modeline göre uygulanan Hemşire Navigasyon Programının, Suriyeli kadınların meme kanseri tarama davranışlarına yönelik sağlık inançları, mamografi öz-etkililikleri ve bilgi düzeylerini artırdığı, meme kanseri korkularını da azalttığı belirlenmiştir.
Anahtar Sözcükler: Erken Tanı, Mamografi, Meme Kanseri Korkusu, Navigasyon, Sağlık İnanç Modeli, Suriyeli