CRISPR-Cas9 sistemi kullanılarak erkek kısır tütün (Nicotiana tabacum) bitkilerinin geliştirilmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Tarımsal Biyoteknoloji Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Şafak Esra Aslan

Danışman: Musa Kavas

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Gen düzenleme teknolojileri ile erkek kısırlık genlerini hedef alarak işlevsiz allel varyantlarını elde etmek mümkündür. Geleneksel ıslahın aksine, CRISPR / Cas9 sistemi yoluyla erkek kısır hatların geliştirilmesi verimli ve kullanışlı olup daha az zaman gerektirir. CRISPR tabanlı genom düzenleme teknolojileri için en önemli faktörlerden biri uygun rehber RNA'ların (gRNA) tasarlanması ve seçimidir. Bu çalışmada ACOS geni, erkek kısır bitkiler elde etmek için tütün genomunda hedeflemiştir. Potansiyel gRNA'lar Benchling yazılımı ile tasarlanmıştır. Hedef dışı potansiyeli daha düşük olan yüksek özgüllük skoruna sahip potansiyel gRNA' lardan ikisi, bitki ekspresyon vektörüne (pKI1.1R) klonlanmıştır. Tütün bitkilerine hazırlanan vektörün aktarımı, Agrobacterium tumefaciens (AGL1) kullanılarak gerçekleştirilmiştir. sgRNA1 ve sgRNA2 için sırasıyla toplam 12 ve 13 adet olmak üzere T0 tütün hattı elde edilmiştir. Hedeflenen genom bölgesi için spesifik primerler kullanılarak çoğaltılan PCR ürünü, sanger sekanslama ile dizilenmiştir.