Değerlendiricinin iki ve ikiden fazla olduğu durumlarda uyum için bir bayesci yaklaşım
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstatistik Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İBRAHİM CİMŞİT
Danışman: Yüksel Terzi
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İstatistiksel uygulamalarda uyum önemli bir kavramdır. Özellikle tıbbi çalışmalarda, eğitim bilimlerinde, psikolojik test çalışmaları gibi birçok alanda kullanılmaktadır. İki veya daha çok kişinin, yöntemin, makinenin vb. yapmış olduğu değerlendirmeler arasında bir uyum olup olmadığı istenebilir. İlgilenilen kategorik değerlendirmeler ikili sınıflandırma (evet/hayır, var/yok vb.), sıralı kategorik (düşük, orta, yüksek) ve isimsel (şizofrenik, manik depresyon, ağır depresyon, vb.) biçimde olabilir. Kappa istatistiği iki yada ikiden çok değerlendiricinin yapmış oldukları değerlendirmeler arasındaki uyumu hesaplamada kullanılan çok önemli bir yöntemdir. Kappa?nın diğer yöntemlerden farkı rastgele beklenenden daha büyük uyumluluk oranı göstermesidir. Ancak katsayının yorumlanması çok açık değildir, çünkü katsayının büyüklüğünü ve yorumunu etkileyebilecek diğer faktörler vardır. Kappanın büyüklüğünü etkileyebilecek faktörler prevelans ve yanlılıktır. Sıralı puanları bireylere atandıklarında ağırlıklı Kappa kullanılır. Çoklu değerlendiriciler arasındaki uyumu ölçmek için Fleiss Kappa kullanılır. Krippendorff ise değerlendiriciler veya ölçüm aletleri arasındaki uyumluluğu ölçmek için Krippendorff alfa denilen bir uyum ölçütü geliştirmiştir. Bu ölçütte uyumsuzluk hesaplanmakta ve 1?den çıkarılması sonucunda uyum katsayısı elde edilmektedir. Krippendorff alfa iki veya daha fazla sayıda gözlemci içeren verilere, herhangi bir ölçek türü (isimsel, sıralı, aralık, oran) ile ölçülmüş verilere, tamamlanmamış eksik verilere ve farklı büyüklükteki veri setlerine uygulanabilir. Bayesci yöntemler son yıllarda çok sık kullanılmaktadır. Önceki çalışmalardan ve deneyimlerden elde edilen önsel bilginin analize dahil edilebilmesi olanağını tanıması açısından Bayesci yaklaşım son yıllarda tercih edilir hale gelmiştir. Bir nesnenin birden fazla kişi, hakem veya gözlemci tarafından değerlendirildiği sosyoloji, psikoloji, tıp ve benzeri alanlarda sonuçların uyumu ile ilgili kanaatleri oluşturmak için kullanılan uyum istatistiklerinin hesaplanmasında da Bayesci yaklaşım kullanılmaktadır. Adlandırma, sıralama, aralık veya oran ölçeğindeki verilerde kullanılan farklı uyum yöntemlerinin Bayesci yaklaşımı yapılabilmektedir. Bu çalışmada iki ve ikiden çok değerlendirici olması durumunda değerlendiriciler arasındaki uyum Kappa, ağırlıklı Kappa ve Bayesci yaklaşımla hesaplandı ve sonuçlar karşılaştırıldı.