Psikiyatride sosyal inceleme raporu standartlarının eleştirel değerlendirilmesi ve PSİR model önerisi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, SOSYAL HİZMET ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AŞUR ŞAŞMAZ

Danışman: Ercümend Ersanlı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışması, sosyal çalışma alanında, psikiyatri özelinde kullanılan mevcut Sosyal İnceleme Raporlarının (SİR) gelişim sürecini, içeriksel, yapısal ve bilimsel açıdan eksikliklerini eleştirel bir biçimde değerlendirmekte; bu eksiklikler karşısında, Psikiyatrik Sosyal İnceleme Raporu (PSİR) adı altında daha sistematik, bilimsel ve nesnel bir raporlama modeline duyulan ihtiyacı ortaya koymayı amaçlamaktadır. Psikiyatri klinikleri, adli psikiyatri birimleri, Toplum Ruh Sağlığı Merkezleri (TRSM), arındırma ve yataklı servislerde hastaların değerlendirilme ve bazen vaka yönetimi gibi süreçlerinde kullanılan mevcut SİR'lerin, psikiyatri alanının ihtiyaçlarını yeterince yansıtamadığı; alanın özgün yapısını dikkate almadığı, değerlendirme ölçütlerinin subjektifliğe açık olduğu ve etik ilkelerle çelişebilecek uygulamalara zemin hazırladığı belirlenmiştir. Çalışma, nitel araştırma deseniyle yapılandırılmış ve veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşmeler kullanılmıştır. Katılımcılar, ruh sağlığı ve SİR alanında deneyimli 16 sosyal çalışmacı ve 7 psikiyatristten oluşmaktadır. Görüşmeler, yorumlayıcı betimsel analiz ile çözümlenmiş; elde edilen veriler, ana tema ve alt temalar oluşturularak kuramsal çerçeve doğrultusunda yorumlanmıştır. Bulgular, mevcut SİR uygulamalarının psikiyatrik bağlamda bilimsel ve standart bir değerlendirme sunamadığını ortaya koymuştur. Yeni adıyla PSİR'in psikiyatrik olguların değerlendirilmesinde daha kapsamlı ve sistematik bir yapı sunabileceği; bunun için ise bilimsel temellere dayalı bir revizyona ihtiyaç duyduğu belirlenmiştir. Raporun yazım dili, bilgi kaynakları, uzman yeterliliği ve etik sorumluluklar gibi alanlarda yapılacak planlamalarla, PSİR'in profesyonel bir standart haline getirilebileceği düşünülmektedir. Sonuç olarak, Psikiyatrik Sosyal İnceleme Raporu'nun kurumsal olarak tanımlanması, yazım ilkelerinin belirlenmesi, uzman eğitimi ile desteklenmesi ve uygulama standartlarının oluşturulması gerekmektedir.