Kapsaisinin deneysel şizofreni benzeri semptomlara olan etkisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Tıbbi Farmakoloji Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FERRUH KARAMANGİL

Danışman: Süleyman Sırrı Bilge

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Şizofreni toplumda sık karşılaşılan tedavisi zor bir psikiyatrik bozukluktur. Şizofrenide kullanılan ilaçlara karşı gelişen direnç ve tedavinin olası yan etkileri nedeniyle oluşan sınırlılıklar yeni ilaç hedeflerinin araştırılmasını gerektirmiştir. Şizofreni hastalarında görülen termoregülasyonunun bozulması ve ağrı uyaranına karşı farklı yanıtlar ortaya çıkması TRPV1 kanallarının şizofreni patolojisinde olası rolü olabileceğini düşündürmektedir. Bu çalışmanın amacı farelerde ketamin ile indüklenen şizofreni modelinde TRPV1 kanal aktivatörü olan kapsaisinin etkisinin araştırılmasıdır. Şizofreni benzeri psikoz davranışını indüklemek için ketamin (10 mg/kg, i.p.) C57BL/6 farelere tek doz olarak uygulandı. TRPV1 kanal aktivatörü kapsaisin 0,1, 1 ve 3 mg/kg, i.p dozlarında ketaminden 30 dakika önce uygulandı. Şizofreniden görülen bellek ve öğrenme bozukluğunu test etmek için yeni obje tanıma testi ve Y-Labirent testi kullanıldı, motor koordinasyon ve lokomotor aktiviteyi araştırmak için açık alan testi kullanıldı. Tüm deney gruplarında stereotipik davranış, şahlanma ve tımar hareketleriyle değerlendirildi. Pozitif kontrol amacıyla risperidon (0,5 mg/kg, i.p.) kullanıldı. Ketamin, kontrol grubu ile kıyaslandığında yeni obje tanıma testinde yeni cisim keşfetmede harcanan süreyi anlamlı olarak azalttı. Kapsaisin 0,1 ve 1 mg/kg dozlarında ketamin grubuyla karşılaştırıldığında yeni cisim keşfetmede harcanan süre üzerinde anlamlı bir etki görülmezken, kapsaisin 3 mg/kg dozunda, ketaminle indüklenen yeni cisim keşfetmede harcanan azalmış süreyi anlamlı olarak engelledi. Ayrıca ketaminin Y-labirent testinde kol değişim sayısını kontrol grubuyla kıyaslandığında anlamlı olarak azalttığı görüldü. Kapsaisin 0,1 ve 1 mg/kg dozlarında ketaminin azalttığı kol değişim sayısını etkilemezken, kapsaisin 3 mg/kg dozunda bu azalmayı anlamlı olarak engelledi. TRPV1 agonizmasının, şizofreni fare modelinde görülen ketaminle indüklenen psikozun hafıza ve motor koordinasyon üzerindeki olumsuz etkilerini azalttığı görülmüştür. TRPV1 kanallarının, merkezi sinir sistemindeki duyu nöronlarının çoğunda eksprese edildiği göz önüne alındığında, sonuçlarımız bu kanalların kapsaisin ile aktivasyonunun, ketaminle indüklenen psikozda düzenleyici rolü olduğunu önermektedir.