Farklı sulama suyu kalitesi ve su kısıtı koşullarında yetiştirilen aronya bitkisinin büyüme, gelişme, verim ve kalite parametrelerinin incelenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AYŞE AKYÜZ

Danışman: Bilal Cemek

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Yüksek antioksidan ve antosiyanin içeriği aronya bitkisini diğer meyvelerden özel kılmaktadır. Zengin biyoaktif bileşikleri sayesinde birçok metabolik hastalığın tedavisinde kullanılan ayrıca ecza sanayiinde hammadde olarak kullanılan aronya sağlık açısından son derece önemli bir sanayi ürünüdür. Değeri gittikçe artan ve hakkında çok az çalışma bulunan aronyanın bitki su tüketim değerinin, sulama suyu kalitesi ve su kısıt koşullarına verdiği tepkilerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma farklı sulama suyu kalitesi ve su kısıtında, torf ve toprak ortamında yetiştirilen 'Viking' aronya (Aronia melanocarpa (Michx) Elliot) çeşidi bitkilerin verim, büyüme ve kalite parametrelerinin incelenmesi amacıyla 2021 ve 2022 yıllarında yürütülmüştür. Çalışmada farklı sulama suyu kalitesine ilişkin kontrol konusu (0,65 dSm-1), T2 (2dSm-1), T4 (4 dSm-1), T8 (8 dSm-1) ve T10 (10 dSm-1) olmak üzere 5 konu yer almaktadır. Su kısıtı kısmında ise tam sulama konusu (S1,%100), S2 (%75), S3 (%50) ve S4 (%25) olmak üzere 4 konu bulunmaktadır. Çalışma sonucunda aronya bitkisinin bitki su tüketim miktarı 2021 yılında toprak ortamı için 115.1 mm ile 398.0 mm arasında torf ortamı için 121.8 mm ile 402.2 mm arasında, 2022 yılında ise toprak ortamında 126.7 mm ile 409.9 mm arasında torf ortamında ise 104.6 mm ile 403.9 mm arasında hesaplanmıştır. Hem sulama suyu kalitesi hem su kısıtı denemesinde torf ortamında toprağa kıyasla verim ve kalite değerleri daha yüksek elde edilmiştir. Bu yönüyle aronya yetiştiriciliğinde torfun büyük avantaj sağladığı belirlenmiştir. Elde edilen veriler değerlendirildiğinde; sulama suyu kalitesi denemesinde toprak ortamında 4 dS m-1 elektriksel iletkenliğe kadar sulama suyu aronya yetiştiriciliği için uygun bulunmuştur. Bu da toprak yetiştirme ortamının aronya için sulama suyu kalitesi açısından büyük avantaj sağladığını göstermektedir. Torf ortamında ise 2 dS m-1 üzerinde verim ve kalitede düşüşler meydana gelmiştir. Su kısıtı denemesinde ise toprak ortamında %75 su kısıtında verimde bir azalma olmamıştır. Sulama düzeyi için verim tepki faktörü toprak ortamında 0.63, torf ortamında1.11 olarak belirlenmiştir. Torf ortamında ise %75 su kısıtı uygun bulunurken, artan su eksikliğinin aronya yetiştiriciliği için uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.