Orta Çağda Samsun Limanı

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Tarih Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2016

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AYŞEGÜL ÖZTÜRK

Danışman: İbrahim Tellioğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Karadeniz Bölgesi tarih boyunca farklı toplumların ve kültürlerin etkisinde kalmış bir bölgedir. Karadeniz'in önemli kentlerinden biri olan Samsun da bu çeşitliliğin izlerini taşımıştır. Bu bakımından önemli bir araştırma konusudur. Eski Çağlardan Orta Çağa kadar burada ticaretle uğraşan topluluklar izlerini bırakmışlardır. Bu durum toplulukların şehre verdikleri adlardan anlaşılmaktadır. Öyle ki, Bizans'ın Amisos'u Ceneviz'in Simisso'su olurken, Türkler Samsun demişlerdir. Ayrıca tüm bu topluluklar için kentin taşıdığı ekonomik değer, onların nerelere yerleştiklerinden de anlaşılabilmiştir. Orta Çağda Samsun liman ticaretinde Bizans, Türkiye Selçuklu Devleti, Trabzon Rum Devleti, İtalyan devletleri, Türkmen Beylikleri ve Osmanlılar gibi büyük güçler hüküm sahibi olmaya çalışmışlardır. Limanda ithalâtı ve ihracatı yapılan ürünler ise ekonomik ve stratejik değere sahip olmakla birlikte, dönemin devletlerinin özellikle temel ihtiyaçlarını karşılar nitelikte olmuştur. Ticaretin Karadeniz Bölgesi'ne kaymasında ve uluslar arası nitelik kazanmasında, Türk yerleşimi ile birlikte yolların daha güvenli hale gelmesi etkili bir faktör olmuştur. Tüccar sınıfını oluşturan halklar ise Venedik ve Ceneviz tacirleri, Bizans tebaası Rumlar, Selçuklu tacirleri, Kuzey Karadeniz liman kentlerinden gelen tacirler, Arap tacirleri gibi unsurlar olmuştur. Yörede yapılan ticaretin uluslar arası olduğu ve Anadolu'nun XIII. –XIV. yüzyıllarda ulaştığı zenginlik kaynaklara da yansımıştır. İtalyan denizci toplumlar Karadeniz dolayısıyla Samsun'da etkilerini artırmaya devam ederken, Selçuklular da bu ticarete katılmanın önemini fark ederek, buna uygun politikalar geliştirmişlerdir. Bununla birlikte tarihsel süreçte meydana gelen siyasî sarsıntılar ve sonuçları ticareti olumsuz etkilese de, Samsun limanı XV. yüzyılın ilk yarısına kadar önemini korumaya devam etmiştir. Bu dönemden sonra ise ticarî faaliyetler devam etmekle birlikte, takip edilen siyasî ve ekonomik politikalar neticesinde, tüccar gruplarının sayısı azalmaya başlamış ve limanın ticaret gelirlerinde azalma olmuştur. Osmanlı hâkimiyeti döneminde Karadeniz bir Türk gölü şekline bürünmüştür.