Soldan budanmış sağdan sansürlü HIV sağkalım verilerinin analizi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstatistik Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: TUBA ŞANLI

Danışman: Yüksel Terzi

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Sağkalım analizi, belli bir zaman aralığında araştırmacının ilgilendiği bir veya daha fazla olayın ortanca yaşam süresini analiz etmek için kullanılan bir yöntemdir. Bu çalışmanın amacı, soldan budanmış sağdan sansürlü HIV (İnsan Bağışıklık Yetmezliği Virüsü) verilerinde sağkalım yöntemlerinin performans kriterleri ile değerlendirmektir. Bu uygulama için Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinden alınan HIV veri seti kullanıldı. Soldan budanmış sağdan sansürlü veri seti Cox Regresyon analizi, hızlandırılmış başarısızlık zamanı ve parametrik oransal hazard modeli yöntemleri ile analiz edildi. HIV hastalığının teşhisinde önemli olan yaş, CD4 (T lenfosit ve bağışıklığı ile ilişkili hücre sayımı) , Viral yük (HIV RNA), hastalık yapıcı durum (tüberküloz, pcp, vd.) değişkenlerinin anlamlılığı test edilmiştir. HIV tanısı konan hastaların tanı tarihinden 90 gün sonrası zaman budanma zamanı olarak belirlenmiştir. Takip edilen hastalar 01.01.2020 tarihinde sansürlenmiştir. Soldan budanma göz ardı edildiğinde ortanca sağkalım süresinin daha uzun olduğu tespit edilmiştir. Soldan budanmış sağdan sansürlü HIV veri seti için en uygun sağkalım yönteminin Cox regresyon modeli olduğuna karar verilmiştir. Cox regresyon analizi sonucuna göre yaş ve HIV RNA değişkenleri anlamlı bulunmuştur. Ölüm riski yaş arttıkça 1,05 kat, HIV RNA da 1,2 kat artmaktadır. Sağkalım analizinde veri türünün doğru belirlenmesi önemlidir. Soldan budanma göz ardı edildiğinde katsayıların anlamlılığı ve sağkalım süresi önemli ölçüde sonuçları değiştirmektedir.