Tamsayılı veri zarflama analizi ve bir uygulama

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstatistik Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HASAN CİVANBAY

Danışman: Talat Şenel

Özet:

Farrell'in 1957 yılında temellerini attığı Veri Zarflama Analizi (VZA), 1978 yılında Charnes, Cooper ve Rhodes tarafından bugünkü şekliyle ortaya konulmuştur. VZA, özellikle çok sayıda girdi ve çıktının olduğu durumlarda Karar Verme Birimleri'nin göreli etkinliklerini ölçmek amacıyla kullanılan parametrik olmayan bir yöntemdir. Genel olarak Veri Zarflama Analizi, en yüksek performansı gösteren Karar Verme Birimlerinin etkinlik düzeylerini sınır olarak kabul etmekte ve diğer Karar Verme Birimlerinin bu sınıra göre etkin hale gelebilmesi için, yapmaları gereken potansiyel iyileştirmeleri hesaplamaktadır. Tamsayılı Veri Zarflama Analizi ise girdi ve çıktıların tamsayı olduğu durumlarda kullanılabilen bir VZA modelidir. Tamsayılı VZA ilk kez 2006 yılında Sebastian Lozano ve Gabriel Villa tarafından ele alınmıştır. Klasik VZA modeli girdi ve çıktıların sürekli olmasını dikkate alır. Ancak; bir ya da daha fazla girdi ya da çıktıların tam sayılı değerler aldığı durumlar vardır. Tamsayılı değerler doğal olarak bölünemeyen hizmet ya da sonuçlardır. Örneğin; işçi, makine, müşteri, teslimat, işlem, stok, açık hesap ve tekrarlama sayılarıdır. Bu tezde Klasik VZA ve Tamsayılı VZA'ya ait temel kavramlar açıklanmıştır. Uygulamaya yönelik olarak ise 2001 ve 2017 yılları arasında düzenlenen İşitme Engelliler yaz olimpiyatlarına katılan Ülkelerin performansları Klasik ve Tamsayılı Veri Zarflama Analizi ile değerlendirilmiştir. Çalışmada üç girdi ve üç çıktı kullanılmıştır. Girdi olarak Ülkelerin Gayri Safi Milli Hasıla (GSMH) değerleri, Nüfus sayıları ve katılan sporcu sayıları alınırken, çıktı olarak ise kazandıkları altın, gümüş ve bronz madalya sayıları alınmıştır. Elde edilen sonuçlara göre Klasik ve Tamsayılı VZA modellerinin karşılaştırılması yapılmış ve etkin olmayan Ülkelerin performanslarını arttırmaya yönelik önerilerde bulunulmuştur.