Göllerin trofik seviyelerinin değişiminde sediman tabakasının rolü ve su kalitesinin izlenmesi ve değerlendirilmesinde coğrafi bilgi sistemlerinin uygulanması

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Çevre Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2012

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HÜSEYİN CÜCE

Danışman: Gülfem Bakan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Birkaç kilometrekareden daha büyük sığ göllerde, içsel yükleme ve sedimanın yeniden askıda hale geçmesi ötrofik ve düzensiz koşulların sürmesini destekleyen güçlü dengeleyici etkenlerdir. Üstelik, sedimandaki organik madde ayrışma hızları ve takip eden nutrient salınımı sucul habitatların trofik durumu üzerinde temel etkiye sahiptir.Bu tez çalışmasının ana amacı, göllerin trofik seviyelerinin değişiminde sediman tabakasının rolünü araştırmak olduğundan, Balık ve Cernek Göllerinden (Kızılırmak Deltası) alınan su ve sediman örneklerinin fizikokimyasal karakteristiklerini belirlemek için alan ve laboratuvar çalışmaları yürütülmüştür. Göllerde (Balık Gölü için 80 noktada, Cernek Gölü için 78 noktada) ilkbahar ve sonbahar karışımı (2010) ayrıca yaz büyüme sezonu (2011) için mevsimsel örnekleme yapılmıştır.Çalışmada aynı zamanda, Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) yardımıyla yüzey suyu kalitesini değerlendirmek için göllerden elde edilen pH, toplam çözünmüş katılar, tuzluluk, Secchi disk derinliği, klorofil-a, toplam fosfor ve toplam organik karbon konsantrasyonlarının konumsal olarak analizi gerçekleştirilmiştir. Her iki gölün trofik koşullarındaki dinamikleri anlamak amacıyla yukarıda bahsedilen parametrelerin konuma bağlı zamansal değişimlerini belirlemek için bir enterpolasyon yöntemi olan Ters Mesafe Ağırlıklandırma (TMA) yöntemi kullanılmıştır. Konuma bağlı zamansal değişimlerin altında yatan proseslerin karmaşıklığına rağmen bu uygulama, trofik durumdaki mevsimsel farklılığın sadece gölün drenaj kaynaklarından değil, aynı zamanda göl sediman tabakasından ileri geldiğini göstermiştir.Bu çalışmanın sonuçlarına göre, sığ göllerin yüzey suyu ve sediman analizleri yoluyla ortaya konulan trofik durumlarındaki değişimler, Kızılırmak Deltası drenaj havzasının tamamında gözlenen ötrofikasyonun genel bir sonucunu yansıtmaktadır. Bu tez çalışması ile, çevre yönetim planının geliştirilmesinde her iki göle olan içsel ve dışsal fosfor yüklerinin ve göllerden salınan fosfor formlarının hesaba katılması gerektiği önerilmektedir.