BAZI KESTANE ÇEŞİT VE GENOTİPLERİNİN 'BOUCHE DE BETİZAC' KESTANE ÇEŞİDİ İLE AŞI UYUŞABİLİRLİKLERİNİN BELİRLENMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSA KALKAN
Danışman: Ümit Serdar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kestane yetiştiriciliğini tehdit eden en önemli biyotik faktörler kestane kanseri ve kök çürüklüğü hastalıkları ile gal arısı ve dalkıran zararlılarıdır. Kestane çeşitlerinin tavsiye edilebilmesi için verim ve kalitelerinin yanı sıra hastalık ve zararlılara dayanıklılıklarının da yüksek olması gerekmektedir. 'Bouche de Betizac' kestane çeşidi, kestane kanserine toleranslı ve gal arısına dayanıklı olması nedeniyle dünyada en popüler kestane çeşitlerinden birisidir. Bu çeşitten sertifikalı fidan üretimi yapılması amacıyla Türkiye'de de çeşit tescili gerçekleştirilmiştir. Ancak bu çeşitten seri fidan üretimi yapılabilmesi için aşı uyuşabilirliği iyi olan anaç veya anaçların belirlenmesi gerekmektedir. Bu çalışma, bazı kestane çeşit ve genotiplerinin 'Bouche de Betizac' çeşidi ile aşı uyuşabilirliğinin belirlenmesi amacıyla yürütülmüştür. Çalışmada 8 kestane genotipi/çeşidi (A9, A30, A41, A55, A56, 'Ali Nihat','Bouche de Betizac' ve 'Maraval') anaç olarak kullanılmıştır. Aşılamalar anaç genotiplerinin/çeşitlerinin bir yaşlı çöğürleri üzerine Eylül-2018'de yapılmıştır. Deneme bahçesi Samsun ili Atakum ilçesi Kayagüney köyünde bulunan orman arazisine 2019 yılı sonunda kurulmuştur. Anaç adaylarının 'Bouche de Betizac' çeşidi ile aşı uyuşabilirliklerinin belirlenmesi amacıyla fidanlarda yaşama oranı (%), fidan boyu (cm) ve fidan çapı (mm) vb. özellikler incelenmiştir. Çalışmada 'Bouche de Betizac' çeşidinin farklı anaçlar üzerindeki yaşama oranı % 15.5-87.8, fidan boyu 200-290 cm, fidan çapı 30.5-48.6 mm, taç hacmi 0.81-4.84 m3 ve taç indeksi 0.29-0.48 arasında değişmiştir. Araştırma sonucunda A56 genotipi ile 'Maraval' çeşidine ait çöğürlerin 'Bouche de Betizac' kestane çeşidi ile aşı uyuşabilirliğinin daha iyi olduğu belirlenmiştir. Bu anaçların vejetatif çoğaltma yöntemleri ile klonal olarak çoğaltılması tavsiye edilmiştir.