Kahramanmaraş depremlerini yaşamış yetişkin bireylerde travma sonrası büyümenin yordayıcısı olarak travma sonrası stres belirtileri, bilişsel ve davranışsal duygu düzenleme becerilerinin incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NUR YAĞMUR ARAS
Danışman: Kemal Özcan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, Kahramanmaraş depremlerine maruz kalmış yetişkin bireylerde travma sonrası büyüme sürecinde, travmaya bağlı stres semptomlarının yanı sıra bilişsel ve davranışsal duygu düzenleme becerilerinin ilişkisini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu araştırma, korelasyonel desen kullanılarak gerçekleştirilen nicel bir çalışmadır. Araştırmanın çalışma grubunu, Kahramanmaraş merkezli gerçekleşen depremden etkilenen 10 farklı ilden çevrim içi katılım sağlayan, yaşları 18 ile 80 arasında değişen 605 kişi oluşturmaktadır. Araştırmada yer alan katılımcılar, uygun örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Çalışmanın verileri demografik bilgi formu, Travma Sonrası Büyüme Envanteri, Travma Sonrası Stres Bozukluğu Kısa Ölçeği ve Bilişsel ile Davranışsal Duygu Düzenleme Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Tüm istatistiksel veriler IBM SPSS 26 yazılımı üzerinden analiz edilmiştir. Verilerin analizinde bağımsız örneklemler için t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Tukey HSD testi, Pearson korelasyon analizi ve Hiyerarşik regresyon analizi uygulanmıştır. Araştırma sonucunda bireylerin korku düzeyleri ve yakınlarının enkaz altında kalma durumu ile travma sonrası büyüme düzeyi arasında pozitif bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Deprem sonrası çok az korku yaşayan bireylerin travma sonrası büyüme toplam puan ortalamalarının oldukça korku yaşayan, şiddetli korku yaşayan ve çok şiddetli korku yaşayan bireylerden anlamlı bir şekilde daha düşük olduğu bulunmuştur. Kahramanmaraş depremlerinde yakınları enkaz altında kalan bireylerin travma sonrası büyüme düzeylerinin, yakınları enkaz altında kalmayan bireylerden anlamlı bir şekilde daha yüksek olduğu elde edilmiştir. Gerçekleştirilen hiyerarşik regresyon analizi sonucunda travma sonrası stres bozukluğu belirtileri, bilişsel duygu düzenleme becerilerinden pozitif tekrar odaklanma ile pozitif yeniden gözden geçirme ve davranışsal duygu düzenleme becerilerinden dikkatini dağıtma, sorunun üstüne gitme, sosyal destek arama ile görmezden gelme travma sonrası büyüme üzerinde olumlu ve anlamlı bir etkendir. Elde edilen sonuçlar, mevcut literatür doğrultusunda değerlendirilmiş ve yorumlanmıştır.