Finansal başarısızlığı belirlemede istatistiksel yöntemlerin sınıflandırma performanslarının karşılaştırılması: Borsa İstanbul'da bir uygulama
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İşletme Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEDA ABACIOĞLU
Danışman: Elif Bulut
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Teknolojinin hızla gelişmesi ve rekabet koşullarının zorlaşması nedeniyle işletmelerin varlığını devam ettirebilmelerinin ve faaliyetlerini sürdürebilmelerinin gün geçtikçe zorlaştığı görülmektedir. Piyasa koşullarının zorlaşması nedeniyle ve ekonomideki dalgalanmaların etkisiyle krizler yaşanmaktadır. Bu yüzden, işletmeler finansal başarısızlıkla karşı karşıya kalmaktadır. Ancak, işletmeler ani bir şekilde finansal başarısızlığa maruz kalmamakta, öncesinde bu duruma ilişkin bazı sinyaller vermektedir. Bu durum, finansal başarısızlığın önceden belirlenmesinin ve bu belirlemeyi sağlayan önem seviyesi yüksek göstergelerin tespitinin önemini ortaya koymaktadır. Finansal başarısızlık hem işletmelerle yakından ilgili grupları hem de genel ekonomiyi doğrudan etkilemesi nedeniyle önemli bir kavram olarak karşımıza çıkmaktadır. Dolayısıyla söz konusu durumun nedenlerinin doğru bir şekilde tespit edilmesi ve gereken önlemlerin zamanında alınması işletme yönetimi, ülke ekonomisi, yatırımcılar, kredi kuruluşları ve toplum açısından oldukça yararlı olacaktır. Bu bağlamda çalışmanın amacı, finansal başarısızlık sinyallerinin önceden tespit edilmesini sağlayacak göstergeleri belirlemek ve bunu sağlayacak analizlerin hangisinin daha güçlü sınıflandırma yeteneğine sahip olduğunu ortaya koymaktır. Çalışma kapsamında 2013–2016 yılları arasında Borsa İstanbul (BİST)'da işlem gören, imalat sanayii sektöründe yer alan ve bilanço ile gelir tablolarına ulaşılan 156 işletme incelenmiştir. Veriler, Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP)'nun internet sitesinde yer alan tablolar yardımıyla ve Excel'de yapılan hesaplamalar sonucunda sağlanmıştır. Böylece, hesaplanan finansal oranlar bağımsız değişkenleri ve finansal başarı durumu bağımlı değişkeni oluşturmuştur. Yöntem olarak lojistik regresyon analizi, kısmi en küçük kareler diskriminant analizi, CHAID analizi ve yapay sinir ağları tercih edilmiştir. Lojistik regresyon ve CHAID analizleri SPSS 25.0, kısmi en küçük kareler diskriminant analizi MATLAB R2012b ve yapay sinir ağları SPSS Modeler 1.0 paket programları kullanılarak yapılmıştır. Bu dört yöntemle de elde edilen doğru sınıflandırma oranlarının oldukça yüksek çıktığı görülürken, en yüksek sınıflandırma gücüne sahip analizin üç dönem için de yapay sinir ağları olduğu tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra finansal başarısızlığın belirlenmesinde en etkili oranlar net kâr marjı, esas faaliyet kâr marjı, kaldıraç oranı, duran varlıklar/devamlı sermaye oranı, stok bağımlılık oranı ve duran varlıklar/öz kaynaklar oranı olarak belirlenmiştir. Kârlılık oranlarının ve kaldıraç oranının işletmeler için önemli olduğu dikkate alındığında, önem derecesi yüksek değişkenler arasında yer almaları beklentiyi karşılamıştır. Anahtar Sözcükler: Finansal Başarısızlık, Lojistik Regresyon Analizi, Kısmi En Küçük Kareler Diskriminant Analizi, CHAID Analizi, Yapay Sinir Ağları.