XIX. yüzyılda Karadeniz bölgesi ölçeğinde tenvirat araçlarının sosyal ve mali işlevleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Tarih Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NEFER TURGUT
Danışman: Mehmet Yavuz Erler
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Aydınlatma, ışıklandırma anlamına gelen tenvirat her devlette, sosyal çevrede ve her devirde önemli bir gereklilikti. İnsanlar, gün karardıktan sonra da hayatlarını devam ettirip, işlerini halledebilmek için bir tenvirat aracına gereksinim duymuşlardır. Bunun için ilk dönemlerde ateşinde kullanılmaya başlanmasıyla ilk ilkel aydınlatma biçimi ortaya çıkmış ve insanlar geceleri ısınmanın yanında bir miktar da olsa aydınlığa kavuşmuşlardır. İlk dönemlerde tenvirat işi yakılan ateş, çıra veya bir meşale ile halledilmiştir. Zamanla tenvirat araçları değişmiş ve gelişmiştir. İnsanoğlu geceleri de hayatını sürdürmek için mum, şamdan, kandil, fener ve gaz lambası gibi tenvirat araçlarını kullanmışlardır. Yaşam alanlarının bu araçlarla aydınlatılmasının akabinde insanlar evlerinin önüne bir tenvirat aracı yerleştirmiş ve ilk sokak aydınlatması da başlamıştır. Tenvirat işleri elektriğin bulunması ve yaygınlaşmasıyla birlikte modernleşmiştir. Osmanlı Devleti'nde geceleri insanların sokağa çıkması bugünkü gibi kolay değildi. Zaman zaman insanların geceleri sokağa çıkmaları dahi kanunlarla yasaklanmış ya da sokağa çıkmak zorunda kalanların yanlarına bir tenvirat aracı almaları emredilmiştir. Çünkü geceleri insanların güvenliklerini sağlamak gündüzlerden daha fazla dikkat ve zahmet istemekteydi. Bu nedenle insanların geceleri de işlerini halledebilmeleri, namaza gidip gelebilmeleri için; sokaklar, ibadethaneler ve insanların topluca kullandığı alanlardaki aydınlatma işini devlet üstlenmiş ve dönemin aydınlatma araçlarıyla tenvirat işini gerçekleştirmeye çalışmıştır. Hazırlanan bu çalışma da Osmanlı Devleti'nin 1800'lerde aydınlatma işini nasıl, hangi araçlarla gerçekleştirdiği araştırılmıştır. Osmanlı'nın büyük bir coğrafyaya yayılması nedeniyle konunun kapsamı Karadeniz Bölgesi ölçeğinde yani Trabzon ile Kastamonu Vilayetleri ile sınırlı tutulmuştur.