Karadeniz fıkralarına toplumsal cinsiyet açısından yaklaşım

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Kadın ve Aile Araştırmaları Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2016

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FİLİZ GÖKÇE ZENGİN

Danışman: Zerrin Eren

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Cinsiyet, biyolojik olarak kadın ve erkek olmak olarak tanımlanırken; toplumsal cinsiyet ise kadın ve erkeğe atfedilen özellikleri ifade eder. Toplumsal cinsiyet kültürel olarak inşa edilir. Toplumsal cinsiyet kavramını merkezine alarak kadın ve erkeğe farklı roller yükleyen, erkeğin mutlak egemenliğine dayanan ve kadını ikincilleştiren sistemin adı ataerkilliktir. Ataerkil yapı bilimde, politikada, ekonomide ve hayatın birçok dalında etkinliğini gösterir. Edebiyat yoluyla da söylemlerini bir kuşaktan diğerine aktarır. Türk Halk Edebiyatının kısa ve nükteli bir türü olan fıkralar, sözlü edebiyat geleneği içinde hayli öneme sahiptir. Karadeniz fıkraları da ülkemizde yaşlısından gencine herkesin bildiği, Türk kültürünün önemli bir türüdür. Fıkraların bireysel temsilden öte toplumun ortak kültür, inanç ve tutumlarını yansıtacağından hareketle Karadeniz fıkralarında kadınsılık ve erkeksilik özelliklerini ve rollerini tespit etmek amaçlanmıştır. Araştırmanın sonunda zeki, hazırcevap, kurnaz, saf, boyun eğen, talep eden, cinselliği talep edemeyen, arzu nesnesi olan, ilgi bekleyen, duygusal, kıskanç, utangaç, güzel, kendinden emin, başkasının ihtiyaçlarına duyarlı, kaba dil kullanan, dırdırcı, tatlı dilli ve çapkın kadınlar tespit edilmiştir. Buna karşın erkeksilik özellikleri ise; zeki, hazırcevap, saf, kurnaz, esprili, cesur, riske girmeye istekli, mücadeleci, cesaretsiz, rekabetçi, saldırgan, güçlü, güçsüz, kendine güvenen, azimli-hırslı, inatçı, çalışkan, pratik, utangaç, namusuna ve şerefine düşkün, kaba, çapkın, cinselliği talep eden, cinsel iktidar sahibi, duyarlı-duygusal, tatlı dilli, kaba dil kullanan, inançlı ve milliyetçi olarak saptanmıştır. Kadın fıkra tipleri çoğunlukla evle tanımlanırken; ev temizliği, çocuk bakımı ve besleme gibi ev işleriyle uğraştıkları görülmüştür. Evin geçimini sağlayanın ise erkekler olduğu tespit edilmiştir. Erkek fıkra tipleri ise astronotluktan işçiliğe kadar çok geniş bir yelpazede mesleki çeşitliliğe sahiptirler.