Genetik absans epilepsili wag/rij sıçanlarda rivastigminin diken dalga deşarjlara etkisi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Fizyoloji Anabilim Dalı (s), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ELİF TÜRKDÖNMEZ AK

Danışman: Mustafa Ayyıldız

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Giriş-Amaç: Sunulan çalışma, bir asetilkolinesteraz inhibitörü olan ve demans semptomlarının tedavisinde kullanılan Rivastigmin (RİVA) ile T-tipi kalsiyum kanal blokeri NNC 55-0396'nın (NNC) genetik absans epilepsili WAG/Rij sıçanlarda görülen diken-dalga deşarjları (DDD); öğrenme-hafıza ve anksiyete komorbiteleri ve TRPV1 gen ekspresyonu üzerine olan etkilerini araştırmak amacıyla yapıldı. Yöntem: RİVA'nın DDD üzerine etkisini belirlemek amacıyla WAG/Rij sıçanların kafataslarına tripolar elektrotlar yerleştirilerek akut ve uzun dönem kayıtları elde edildi. Bu aşamadan sonra, RİVA ile T-tipi kalsiyum kanal blokeri NNC 55-0396 (NNC) etkileşimi çalışıldı. Uzun dönem (yirmi bir gün) etkili doz RİVA verilen WAG/Rij ve Wistar sıçanlara öğrenme-hafıza ve anksiyete davranış testleri yapıldı. Davranış testi uygulanan sıçanların korteks ve hipokampusları çıkarılarak qPCR ile TRPV1 gen ekspresyonu araştırıldı. Bulgular: 0,25; 0,5; 1 ve 2 mg/kg dozlarında uygulanan akut RİVA doz bağımlı olarak DDD sayılarını istatistiksel olarak azalttı. DDD ortalama süreleri açısından yalnızca 1 ve 2 mg/kg RİVA dozları azaltıcı etki gösterdi. Etkisiz doz RİVA (0,125 mg/kg; i.p.) ve etkisiz doz NNC (5 µgr; inraserebroventriküler (i.s.v.)) kombinasyonu da DDD sayılarını azalttı. Etkili doz RİVA (2 mg/kg) uzun dönem uygulandığında ise DDD sayısını artırırken ortalama süreyi azalttı. WAG/Rij sıçanlara uzun dönem yüksek doz uygulanan RİVA, kısa süreli hafızayı olumsuz yönde etkilerken, anksiyeteyi azalttı. qPCR sonuçlarına göre, WAG/Rij sıçanlarda TRPV1 gen ekspresyonları azalırken, Wistar sıçanlarda artış saptandı. Sonuçlar: RİVA, akut dönemde antiepileptik etki gösterirken, uzun dönemde proepileptik aktivite oluşturmaktadır. RİVA'nın antiepileptik etkisinin T-tipi kalsiyum kanal inhibisyonu aracılığıyla olabileceği kanaatine varıldı. RİVA uygulanması hafızayı olumsuz yönde etkilerken, anksiyeteyi azalttı. Diğer taraftan, WAG/Rij ve Wistar sıçanlara uzun dönem RİVA uygulandığında, TRPV1 ekspresyonları açısından birbirine zıt sonuçlar elde edildi.