Tarımsal Depolama Tesisleri İçin Coğrafi Bilgi Sistemleri ve Çok Kriterli Karar Verme Destekli Yer Seçimi: Kilis Örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Harita Mühendisliği Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Ahmet Ertan SELEN
Danışman: Aziz Şişman
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Dünya nüfusundaki hızlı artış, tarımsal üretimin sürdürülebilirliğini ve gıda arz güvenliğini stratejik bir konu hâline getirmiştir. Tarıma elverişli alanların sınırlı olması ve bu alanlar üzerindeki baskının giderek artması, yalnızca üretim miktarının artırılmasını değil, hasat sonrası kayıpların azaltılmasını da zorunlu kılmaktadır. Bu kapsamda tarımsal ürünlerin uygun koşullarda depolanması; ürün kayıplarının önlenmesi, piyasaya düzenli arz sağlanması ve ekonomik verimliliğin artırılması açısından önemli bir rol üstlenmektedir. Tarımsal depolama tesisleri için yer seçimi; ulaşım altyapısı, arsa maliyeti, topografik koşullar, enerji erişimi ve yasal kısıtlar vb. çok sayıda kriterden etkilenmektedir. Bu kriterlerin birlikte değerlendirilmesini gerektiren çok boyutlu bir karar problemidir. Bu nedenle, çok kriterli karar verme (ÇKKV) yöntemlerinin coğrafi bilgi sistemleri (CBS) ile bütünleştirilmesi, karar sürecinin daha sistematik ve tutarlı yürütülmesine olanak tanımaktadır. Bu çalışmada, tarımsal depolama tesisleri için yer seçimini etkilediği belirlenen "Ulaşım Ağlarına Yakınlık", "Arsa maliyeti", "Yenilenebilir Enerji Potansiyeli (Güneş)", "Enerji Nakil Hatlarına Yakınlık", "Eğim", "Sınır Hattına Uzaklık" ve "Mevzuat Çerçevesinde Avantajlı Alanlar" olmak üzere 7 adet kriter kullanılarak mekânsal analizler gerçekleştirilmiştir. Kriter ağırlıkları, Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) ile hesaplanmış ve Kriter ağırlıklarna göre ulaşım ağlarına yakınlık ve arsa maliyeti en önemli kriterler olarak öne çıkmıştır. Elde edilen ağırlıklar CBS ortamında uygunluk haritaları üretilmiştir. Devamında belirlenen 14 alternatif noktanın TOPSIS ve COPRAS yöntemleri ile sıralaması yapılmıştır. Sonuç olarak çalışma, tarımsal depolama yer seçimi için ÇKKV–CBS entegrasyonunun güçlü bir karar destek aracı sunduğunu göstermektedir.