Türkiyede en çok satılan otomobil fiyatına etki eden faktörlerin hedonik fiyat modeli ve yapay sinir ağları ile analizi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstatistik Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ENES ÇÖRDÜKÇÜ

Danışman: Yüksel Terzi

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada Türkiye'de en çok satılan otomobilin fiyatına etki eden faktörler üzerinde durulmuştur. Bilindiği gibi ikinci el otomobil fiyatlaması gerek satıcılar gerekse de alıcılar açısından oldukça zor bir durumdur. Çalışmanın temel amacı Türkiye'de en çok satılan otomobil fiyatlamasında etkili olan faktörleri istatistiksel yöntemlerle ortaya koymaktır. Diğer amaç ise iki istatistiksel modelin otomobil fiyatı belirleme noktasındaki tahmin performanslarını karşılaştırmaktır. Bundan dolayı çalışmada hedonik model ve yapay sinir ağları modeli kullanılmıştır. Hedonik modeller büyük veri setlerini analiz etmek için çoklu regresyon modellerinden yararlanır. Öte yandan hedonik fonksiyonların doğrusal olmama potansiyeline sahip olmaları nedeniyle çalışmada alternatif olarak yapay sinir ağlarına başvurulmuştur. Sonuç olarak çalışma, hem Türkiye'de en çok satılan otomobil fiyatlarının belirleyicilerini ortaya koymuş hem de yapay sinir ağlarının ikinci el otomobil fiyatlarının belirlenmesinde daha iyi bir yöntem olabileceğini göstermiştir. Çalışmanın örneklemi 2024 yılı Ocak-Şubat döneminde Türkiye'de satışa konu olan otomobillerden oluşmaktadır. Kullanılmış otomobil fiyatlandırmasında rol oynayan karakteristikler fiyata etki eden faktörler olarak modele dahil edilmiştir. Tahmin sonuçları, otomobilin motor gücü 101 hp ve üzerinde olması durumu, otomobil renginin siyah ve beyaz olması durumu, otomobilin garantisinin olması ve takasa elverişli olması durumu, otomobilde start-stop olması, geri görüş kamera sisteminin bulunması ve dijital klima bulunması durumu otomobil fiyatına pozitif yönde etki yaptığı sonucunu ortaya koymuştur. Bununla birlikte otomobilin yaşındaki 1 yıllık artış, yakıt türü anlamında benzinli ve benzin+lpg olması durumu, km'sindeki 1 birimlik artış, kasa tipinin hatchback olması, tramer kaydının bulunması, boyalı parçasının ve değişen parçaların bulunması durumları da otomobil fiyatına negatif yönde etki yaptığı sonucu ortaya konulmuştur.