Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türk Dili Ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ISRAA MUSHEER AHMED AHMED
Danışman: Ahmet Dağlı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Bu çalışma, halk inanışları kavramı çerçevesinde Irak'ın Duhok ili ile Türkiye'nin Samsun iline ait halk kültürlerinde yer alan halk inanışlarını karşılaştırmalı olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Halk inanışları; bireylerin doğum, evlilik, ölüm gibi geçiş dönemleriyle ilgili inanış ve uygulamalarını, bunun yanında tabiat olayları, hayvanlara ilişkin inanışlar, kutsal kabul edilen mekânlar ve ziyaret yerleri gibi geçiş dışı alanlara yönelik düşünce ve pratiklerini kapsamaktadır. Bu inanışlar, bireylerin yaşam döngüsü boyunca karşılaştıkları olaylara verdikleri kültürel ve toplumsal tepkilerin yansıması olarak değerlendirilmektedir. Ayrıca söz konusu halk inanışları, geçmişten günümüze aktarılan kolektif deneyimlerin ve inanç sistemlerinin bir sonucu olarak şekillenmiş olup toplumsal belleğin oluşmasında ve kuşaklar arası kültürel aktarımda önemli bir rol oynamaktadır. Araştırmanın temel amacı, iki farklı coğrafi ve kültürel bağlamda ortaya çıkan halk inanışlarını karşılaştırmalı olarak analiz etmek; bu inanışların tarihsel süreç, toplumsal yapı ve kültürel çevreyle ilişkisini ortaya koymaktır. Böylece, iki toplum arasında halk inanışlarının benzerlik ve farklılıklarının, kültürel etkileşim ve yerel kimlik bağlamında nasıl şekillendiği açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemleri kullanılmış, alan araştırması kapsamında gerçekleştirilen mülakatlar ve yazılı kaynak incelemeleri ile veri toplanmıştır. Elde edilen veriler, geçiş dönemi inanışları (doğum, evlilik, ölüm) ile geçiş dışı halk inanışları (hayvanlar, doğa olayları, türbeler vb.) başlıkları altında sistematik biçimde sınıflandırılmıştır. Tez beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde çalışmanın konusu, amacı, yöntemi ve kapsamı açıklanmıştır. İkinci bölümde halk inanışlarının tanımı, kaynakları, işlevleri ve türleri ele alınmıştır. Üçüncü ve dördüncü bölümlerde sırasıyla geçiş dönemlerine ve geçiş dışı alanlara ilişkin halk inanışları ayrıntılı biçimde incelenmiştir. Beşinci bölümde ise Duhok ve Samsun yörelerine ait halk inanışları karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda, her iki bölgede halk inanışlarının hem tarihsel mirasın hem de toplumsal belleğin bir yansıması olarak günümüzde de etkisini sürdürdüğü, ortak ve farklı inanç unsurlarının ise bölgesel, kültürel ve dinsel etkilerle şekillendiği tespit edilmiştir.