İklim verilerinin toprak sıcaklığı üzerine etkisi ve toprak sıcaklığının tahmininde kullanılabilirliği

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2013

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: TURGUT KUTLU

Danışman: Coşkun Gülser

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, Samsun ili Bafra İlçesi meteoroloji istasyonuna ait 26 aylık (1 Mayıs 2009-30 Ağustos 2011) verilerden faydalanılarak, toprağın 5, 10, 20, 50 ve 100 cm derinliğinde toprak sıcaklığına etki eden iklimsel parametreler incelenmiştir. Günlük olarak ölçümü yapılan bu derinliklere ait toprak sıcaklıkları ile, günlük olarak ölçülen maksimum-minimum-ortalama hava sıcaklıkları, minimum toprak üstü sıcaklığı, ortalama nem, toplam yağış miktarı, toplam güneşlenme süresi, ortalama rüzgar, ortalama açık hava basıncı, ortalama buhar basıncı değerleri arasındaki ilişkiler istatistiki olarak irdelenmiştir. Toplam yağış, ortalama nem, ortalama hava basıncı ve ortalama rüzgar bütün derinliklerde toprak sıcaklığını azaltırken, diğer iklimsel parametreler toprak sıcaklığını artırmıştır. Genel olarak iklimsel parametreler en yüksek doğrudan etkilerini 5 ve 100 cm'deki toprak sıcaklıkları üzerinde, en yüksek dolaylı etkilerini ise 5, 10, ve 20 cm derinliklerde ise en düşük toprak üstü sıcaklığı üzerinde, 50 ve 100 cm derinliklerde ortalama hava sıcaklığı üzerinde göstermişlerdir. İklimsel parametreler ile toprak sıcaklıkları arasındaki ilişkilerin önem düzeyi genellikle yüzeyden 20 cm derinliğe kadar artmış, bu derinlikten sonra ise azalmıştır. Farklı derinliklerdeki toprak sıcaklık değerlerinin tahmininde en iyi pedotransfer modellerin, iklimsel parametrelerin bir arada kullanıldığı ikinci dereceden regresyon eşitliklerin olduğu saptanmıştır. Toprak yüzeyinden 20 cm derinliğe ininceye kadar oluşturulan modellerin önem düzeyleri artmış, en yüksek korelasyon katsayısı (0.982**) 20 cm derinlikteki toprak sıcaklığı için oluşturulan ikinici dereceden eşitlikte belirlenmiştir. Pedotransfer modeller ile toprağın 20 cm derinliğine kadar yüzey katmanlarındaki sıcaklıkların hesaplanması mümkün gözükmektedir.Anahtar Kelimeler: Toprak Sıcaklığı; İklimsel Parametreler; Toprak Derinliği Tahmin; Pedotransfer Modeller