Babil Toplumunun Siyasal ve Sosyal Hayatında Din Faktörü

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Tarih Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Nuhcan ERDOĞAN

Danışman: Okay Pekşen

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışması, "Babil Toplumunun Siyasal ve Sosyal Hayatında Din Faktörü" başlığı altında, Mezopotamya uygarlığının tarihsel gelişim süreci içinde dinin Babil Devleti ve toplumu üzerindeki etkilerini çok boyutlu bir yaklaşımla incelemektedir. Araştırmanın temel sorunlarını, dini inançların Babil'in siyasal yapılanması, toplumsal işleyişi ve kültürel organizasyonları üzerindeki yönlendirici etkisi oluşturmaktadır. Bu bağlamda, dinin yalnızca inanç düzeyinde değil, aynı zamanda yönetim pratiklerinde, hukuki düzenlemelerde ve sosyal sınıflar arasındaki ilişkilerde nasıl bir rol oynadığı analiz edilmiştir. Özellikle yöneticilerin ve kral figürünün tanrısal meşruiyet arayışı çerçevesinde dini araçsallaştırma biçimleri; ruhban sınıfının hem dinsel otorite hem de siyasal güç bağlamındaki konumu; halkın ise gündelik yaşamdaki bireysel ve kolektif dini pratiklerle ilişkisi detaylı olarak incelenmiştir. Araştırma, Eski, Orta ve Yeni Babil dönemlerini kapsayan geniş bir zaman aralığında gerçekleştirilmiş, bu kapsamda birincil kaynak olarak kral yıllıkları, tapınak arşivleri, kehanet ve ritüel metinleri, hukuk belgeleri ile arkeolojik veriler (kabartmalar, heykeller, mühürler vb.) kullanılmıştır. Aynı zamanda Babil öncesi döneme ait Sumer ve Akad toplumlarının dini yapıları da değerlendirilmiş; böylece Babil dini anlayışının gelişim süreci tarihsel süreklilik bağlamında ele alınmıştır. Tezin ulaştığı temel bulgulardan biri, Babil krallarının iktidarlarını tanrısal kökenli bir meşruiyet söylemiyle temellendirerek dini, siyasal bir meşrulaştırma aracı olarak kullandıklarıdır. Halk ise din aracılığıyla hem dünyevi huzur hem de ölüm sonrası için güvenlik ve kurtuluş umudu taşımış, bu nedenle dini kurallar ve ritüeller yaşamın her alanında belirleyici hale gelmiştir. Sonuç olarak, dinin Babil toplumunda yalnızca manevi değil, yapısal bir kurum olarak işlev gördüğü açıkça ortaya konmuştur. Bu yönüyle tez, Babil'de dinin yalnızca bir inanç sistemi değil, aynı zamanda siyasal ve sosyal yapıyı belirleyen temel bir kurum olduğunu ortaya koymaktadır.