BİRLİKTE EBEVEYNLİK VE ANNE BEKÇİLİĞİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ: BABA YETERLİĞİNİN ARACI VE DÜZENLEYİCİ ROLÜ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Psikoloji Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞÜKRAN DİLARA ÖZDEMİR
Danışman: Yeliz Kındap Tepe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Günümüzde, çocuk yetiştirme sürecinde ebeveynlerin iş birliği içinde hareket etmesi ve babaların çocuk bakımına aktif katılım sağlaması, çocukların gelişimini destekleyen önemli etkenler arasında yer almaktadır. Özellikle annenin birlikte ebeveynlik deneyimleri ile babanın ebeveynlik yeterliğine ilişkin algılarının annenin ebeveynlik davranışlarına nasıl yansıdığı, aile içi dinamiklerin anlaşılması açısından kritik bir önem taşımaktadır. Bu doğrultuda çalışmanın temel amacı, birlikte ebeveynlik ile anne bekçiliği arasındaki ilişkide, annenin babayı ebeveynlik konusunda yeterli algılama düzeyinin aracı ve düzenleyici rolünü incelemektir. Araştırma, 3-6 yaş aralığında çocuğu olan 275 evli annenin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmada veri toplamak amacıyla, Anne Bekçiliği Ölçeği, Birlikte Ebeveynlik Ölçeği, Ebeveyn Öz Yeterlik Ölçeği, Ekonomik Güçlük İndeksi ve Demografik Bilgi Formu kullanılmıştır. Bu kapsamda, değişkenler arasındaki doğrudan ve dolaylı ilişkileri değerlendirmek amacıyla aracılık etki modeli test edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda, teşvik edici ve engelleyici anne bekçiliği ile ilgili kurulan aracılık modellerinin anlamlı olduğu bulunmuştur. Birlikte ebeveynlik ile teşvik edici anne bekçiliği arasındaki ilişkide, annenin babayı yeterli algılama düzeyinin aracı rolüne ilişkin yapılan analiz sonucu, annelerin birlikte ebeveynlik deneyimleri arttıkça babayı ebeveynlik konusunda daha yeterli algıladığını ve bu algının annelerin teşvik edici bekçilik davranışlarını artırdığını göstermektedir. Birlikte ebeveynlik ile engelleyici anne bekçiliği arasındaki ilişkide, annenin babayı yeterli algılama düzeyinin aracı rolüne ilişkin yapılan analiz sonucu ise annelerin birlikte ebeveynlik deneyimleri azaldıkça babayı ebeveynlik konusunda daha az yeterli algıladıkları ve bu algının annelerin engelleyici bekçilik davranışlarını artırdığını ortaya koymaktadır. Diğer taraftan, annenin babayı ebeveynlik konusunda yeterli algılama düzeyinin, birlikte ebeveynlik ile anne bekçiliği arasındaki ilişki üzerinde anlamlı bir düzenleyici rol oynamadığı tespit edilmiştir. Araştırma bulguları, ileride geliştirilecek müdahale programları açısından önemli bir temel sunmaktadır. Bu doğrultuda, özellikle eşler arasındaki birlikte ebeveynliği güçlendirmeye ve ebeveynlerin çocuk bakım süreçlerindeki yeterliklerini artırmaya yönelik eğitim programlarının geliştirilmesi önerilmektedir.