Yusuf Atılgan'ın Aylak Adam ve Kemal Bilbaşar'ın Denizin Çağırışı romanlarında yabancılaşma
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BELGİN OĞUL
Danışman: Şeyma Büyükkavas Kuran
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Dünya tarihinde modernleşmeyle beraber ortaya çıkan kavramlardan biri olan yabancılaşma; psikoloji, felsefe, sosyoloji, edebiyat gibi farklı sosyal alanlar tarafından konu edilmiştir. Edebiyat alanında özellikle roman ve hikâye türü, temelinde insanı/bireyi barındırması dolayısıyla yabancılaşma olgusunun en çok işlendiği türler olmuştur. Modernleşen ve bireyleşen insanın yalnızlıkları, buhranları, içine düştüğü boşlukları, sorgulamaları ve sıkıntıları yabancılaşma olgusunun farklı tezahürleri bağlamında roman ve hikâyelerde işlenmiştir. Bu çalışmada hikâyesinin temelinde yabancılaşma olgusu yer alan ve ana kahramanlarını bu duygu çerçevesinde şekillendiren Yusuf Atılgan'ın Aylak Adam ve Kemal Bilbaşar'ın Denizin Çağırışı adlı romanları karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Bu iki romanda; adları bir harften oluşan, hayat hikâyeleri ve benlikleri yarım ve parçalanmış olan roman kişileri yaşadıkları kopuş neticesinde yalnızlaşmış ve yabancılaşmışlardır. Kendilerini toplumdan, hayattan ve benliklerinden uzaklaştıran bu kopuştan kurtulabilmek ve hayata bağlanabilmek için her iki roman kişisi de bir tutamak arayışındadır. Bu arayış yolculuğunda bir sevgiliye/kadına tutunmaya çalışırlar. Fakat karşılaştıkları kadınlar onlara sıkıntı vermekten öteye geçemez. Çünkü tutunmak için ellerini uzattıkları kadınların şahsında aradıkları ve sığınmak istedikleri varlık aslında anneleridir. Bu dünyaya tutunamama sebebiyle arayış yolculuğuna çıkan roman kişilerinin hayatları anneye dönüş tutkusuna dönüşür. Bu durumun temel sebebi roman başkişilerinin çocukluktan başlayıp gençlik dönemlerine kadar süren yabancılaşma sorunudur. Onların yaşadığı yabancılaşma süreçleri, roman kişilerini başta benlikleri olmak üzere onları her şeyden soyutlayarak derin bir boşluğun içinde kaybettirir. Bunun neticesinde roman başkişilerinin yaşadıkları tutamak sorunu, boşluk duygusu, arayış ve dönüş tutkusu onların yabancılaşmasını tetikleyen unsurlar hâline gelir. Bu çalışmada yabancılaşmanın edebiyat alanındaki yerinden yola çıkılarak edebi eserler üzerindeki etkisi ve aralarındaki bağ ortaya çıkarılmıştır. Farklı yazarlar tarafından kaleme alınan kurmaca eserlerden; Aylak Adam romanının başkişisi Bay C ile Denizin Çağırışı romanının başkişisi O'nun yaşadıkları yabancılaşma hâli üzerinde durulmuştur. Karakterlerin benliği, hikâyesi ve sorunları, karanlıkta kalmış yönleriyle incelenerek hangi bağlamda ve nasıl yabancılaştıkları ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır.