Sporcularda psikolojik yetimlik ölçeği: Bir ölçek geliştirme çalışması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Spor Yöneticiliği Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZLEM MENTEŞ YALÇIN
Danışman: Yaşar Barut
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Performanslarını arttırarak başarıya ulaşmayı hedefleyen sporcuların, bu hedeflerine ulaşmalarına ket vurabilecek yetim, yoksun bırakılmış psikolojik süreçlerin tespit edilmesi ve psikolojik açıdan nasıl destekleneceklerinin belirlenmesi oldukça önemlidir. Bu çalışmanın amacı da sporcuların psikolojik yetimlik düzeylerini ölçebilecek bir ölçme aracı geliştirmektir. Araştırmanın evrenini Türkiye'de spor eğitimi veren yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören elit sporcular; örneklemini de Karadeniz Bölgesinde spor eğitimi veren dört yüksek öğretim kurumunda öğrenim gören elit sporcu öğrenciler oluşturmuştur. Literatür taramasında psikolojik yetimlik kavramına rastlanılmadığından öncelikle "yetimlik" sözcüğünün semantik anlamından hareketle, ilişkili kuramlar incelenmiş ve psikolojik yetimlik tanımı yapılarak kuramsal çerçevesi çizilmiştir. Bu çerçeve ışığında ölçek soru madde havuzu oluşturulmuştur. Alan uzmanları tarafından incelenen ölçeğe son şekli verilerek, ölçek önce 250 kişilik bir örneklem grubuna uygulanmış, AFA sonucunda düşük yük değerlerine sahip olan 9 madde ölçekten çıkarılarak 4 alt faktörlü 27 maddelik ölçek oluşturulmuştur. Bu ölçek, 518 kişilik bir örneklem grubuna uygulanmış, yapılan analizler sonucunda Cronbach's Alpha değeri 0,904 olarak yüksek güvenirliğe sahip bulunmuştur. Örneklem büyüklüğünün uygunluğu KMO (0,900) testi ve verilerin çok değişkenli normal dağılım gösterip göstermediği ise Barlett küresellik testi ile belirlenmiştir. Yapılan DFA sonucunda elde edilen modelin yapısal eşitlik modeline uyum değerleri χ2/df değeri 2,701, RMSEA değeri 0,057; NFI değeri 0,856; CFI değeri 0,904; GFI değeri 0,888 ve AGFI değeri 0,866 şeklinde kabul edilebilir uyum indeksine sahip olarak bulunmuştur. Araştırmanın istatistiksel analizlerinde SPSS, AMOS ve R Project kullanılmıştır. Sonuç olarak Sporcularda Psikolojik Yetimlik Ölçeği'nin (SPYÖ) kullanılabilir bir yapıya sahip olduğu belirlenmiştir.