Titus lucretıus Carus'un atomcu evren tasarımı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Felsefe Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: OĞUZHAN UYAR
Danışman: Hasan Aydın
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Leukippos'un varlığın kurucu ilkeleri üzerine yaptığı soruşturma atomcu öğretiyi başlatmış ve öğretisi öğrencisi Demokritos tarafından geliştirilmiştir. Demokritos'un öne sürdüklerini dayanak noktası alan Epikuros, atomculuğun temel ilkelerini korumuş ve atomcu kuramı belli başlı değişimlerden geçirerek sürdürmüştür. Epikuros'u önderi olarak görüp, felsefesini merkeze alan Titus Lucretius Carus, atomculuğun Roma'daki temsilcisi olmuştur. Ona göre, evren atomlar ve boşluktan ibarettir. Oluş, atomların bir araya gelmesidir. Bir araya gelen atomlar, dünya dışında meskenleri olan tanrıları, gezegenleri, yıldızları, gökyüzündeki ve yeryüzündeki doğa olaylarını, insanları ve ruhları, hayvanları, bitkileri, madenleri, dört unsuru ve nihayetinde tüm cisimleri oluşturmaktadır. Bozuluş ise bir araya gelen atomların dağılmasıdır. Oluş, içindeki tüm cisimler dağılmaya yazgılıdır. Bozuluş yasasının dışında olan yalnızca üç ölümsüz unsur vardır. Bu unsurlar; saltık ve som oluşlarıyla atomlar, dokunulamaz doğasıyla boşluk ve evrendir. Bu doğrultuda çalışmanın amacı, Lucretius'un atom ve boşluk temelli evren sistemini ele alıp, söz konusu ilkeler ile evren tasarımı arasındaki bağlantıyı irdelemeye çalışmaktır. Çalışma, giriş ve sonuç hariç üç ana bölüm olarak kurgulanmıştır. Giriş bölümünde, atomcu felsefenin tarihsel serüveni ele alınmış, bu doğrultuda atomculuğun beslendiği kaynaklar, problemler ve eleştiriler gösterilmeye çalışılmıştır. Çalışmanın 'Lucretius'un Evren Tasarımının Ana Unsurları' başlığını taşıyan bölümünde, evrenin kurucu unsurları olan atomlar ve boşluk konusu incelenmiş, atomların bir araya gelerek oluşturduğu cisim ve cismin özellikleri olan zaman, hareket ve değişim konuları üzerinde durulmuştur. Çalışmanın 'Lucretius'a Göre Varlıkların Oluşumu' başlıklı bölümünde, dünya ve göksel cisimlerin oluşumu, dünyevi varlıkların oluşumu ve doğa olayları sunulmuştur. Çalışmanın 'Lucretius'un İnsan ve Tanrı Anlayışı' başlıklı bölümünde, insana ilişkin olarak, uygarlığın doğuşu, ruh, duyum, ahlak anlayışı ve ruh dinginliği engelleri gösterilmeye çalışılmıştır. Aynı bölümde tanrı görüşü de ele alınmış, tanrı kanıtlaması, tanrıların yapısı ve mekânı, tanrılara dair hatalı yargılar ve Venüs'ün ayrıcalığı gösterilmeye çalışılmıştır.