Köpek Spermasının Kriyoprezervasyonunda Mezenkimal Kök Hücre ve Seminal Plazma Kaynaklı Eksozomların Etkinliğinin Değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Veteriner Fakültesi, Klinik Bilimler Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MERVE DENİZ TANRIKULU

Danışman: Mesut Çevik

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, köpek spermasının kriyoprezervasyonunda adipoz doku kaynaklı mezenkimal kök hücre eksozomlarının (MSC-exo) ve farklı oranlardaki seminal plazma eksozomlarının (SP-exo etkileri incelendi. Çalışma, farklı zamanlarda 6 köpekten alınan 3'er ejakülatın Tris bazlı sulandırıcılar ile hazırlanması ve dört farklı grup oluşturularak (Kontrol, MSC-exo, %1,5 SP-exo, %2 SP-exo) spermanın dondurulması ile gerçekleştirilmiştir. Dondurma-çözdürme işlemi sonrası toplam spermatozoa motilitesi, progresif motilite, kinematik parametreler, canlılık, plazma membran bütünlüğü, kromatin hasarı, morfolojik bütünlük ve ROMO1, BAX, BCL2, PRM2 gen ekspresyon seviyeleri değerlendirildi. Bulgulara göre MSC-exo grubunun toplam motilite (%60,31±6,12) ve progresif motilite oranları (%22,09±3,34) diğer gruplara kıyasla anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (P 0,05). Gen ekspresyon seviyelerinde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (P>0,05). Ancak, MSC-exo grubunun gen seviyelerinde belirgin bir iyileşme eğilimi gözlenmiştir. Sonuç olarak, MSC-exo uygulamasının köpek spermasında kriyoprezervasyon kaynaklı hasarları önemli ölçüde azalttığı ve spermatolojik parametrelerde genel bir koruma sağladığı ortaya konulmuştur. Bu bulgular, MSC-exo'nun köpek sperması dondurma protokollerinde potansiyel bir biyolojik katkı maddesi olarak kullanılabileceğini göstermektedir.