Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÜMRAN ERZURUMLU
Danışman: Turgay Yazar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Bu tez çalışmasında Sivas'ın İmranlı ilçesine bağlı Borular köyü, Cogi Baba köyü ve Doğançal köyündeki sanduka mezar taşları tanıtılarak değerlendirilmiştir. Ayrıca çalışmamızda yer alan sanduka mezarlar; form, bezeme ve malzeme-teknik özellikleri açısından değerlendirilmiştir. İmranlı, tarih kaynaklarında Çit, Çit yöresi, Çit Yaylakiyesi, Çit Mevzii, Çit Sahrası, Çit Nahiyesi, Çit Karyesi, Çit kazası, Çit Mevkii gibi adlarla geçmektedir. 1750'den itibaren Koçgiri boylarının göçleriyle Koçgiri bölgesi olarak adlandırılmıştır. Bölgede günümüzde Koçgiri aşiretine mensup Alevi mezhepli insanlar yaşamaktadır. Başta İmranlı ilçesi olmak üzere, Kahramanmaraş, Erzincan, Kayseri gibi bölgelerde; yuvarlak kemer alınlıklı ve alınlıkların orta kısımları oyularak çukurlaştırılmış, çukurların yanlarında meydana gelen çıkıntıların üst kısımlarına baş ve ayak ucu taşları için yuvalar açılmış şekilde sanduka mezar taşları görülmektedir. Bu görülen yöntem Koçgirilerin bulunduğu bölgelerde yaygın olarak kullanılan bir özelliktir. Üç tip sanduka mezar bulunmaktadır. Bunlar; tek parçadan (Monolit) oluşan, alınlık ve gövde kısmının bir araya gelmesiyle oluşan, çatma gövdenin alınlıkla birleşerek oluşturduğu sandukalardır. Üç tip alınlık ve dört tip başlık tespit edilmiştir. Kaidenin bazıları tek parça taştan bazıları da parçalı taşlardan oluşmaktadır. Kaideler, 1ve 8 arasında değişen kademe sayılarına sahiptir. Genel olarak 2 ve 3 kademeli kaideler yaygın olarak kullanılmıştır. Kademeler, daire, çokgen ve dikdörtgen planlardan meydana gelmektedir. Sandukaların baş ve ayak ucu taşlarının iç ve dış yüzlerinde, alınlıklarda, gövdenin uzun ve kısa yüzlerinde, kaidenin kademelerinde bezemeler yer almaktadır. Sandukalar yazı, bitkisel, geometrik, figür, nesne ve mimari motif olmak üzere altı çeşit bezeme programıyla düzenlenmiştir. Ölüm nedeni temsil eden motifler, yiğitliği ve kahramanlığın temsili at ve koç figürleri, cenneti simgeleyen bitkisel motifler, gün dönümünü simgeleyen çarkıfelek gibi motiflerin ikonografi bölümleri de bulunmaktadır.