Meleis'in geçiş kuramı'na temellendirilen hemşirelik bakımının primipar kadınların annelik rol performansı ve ebeveyn öz yeterliklerine etkisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Hemşirelik Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EBRU ÖZCAN

Danışman: Serap Topatan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu araştırma Meleis'in Geçiş Kuramı'na temellendirilen hemşirelik bakımının primipar kadınların annelik rol performansı ve ebeveyn öz yeterliklerine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Yöntem: Bu araştırma randomize kontrollü deneysel tipte yürütülmüştür. Deney grubunda Meleis'in Geçiş Kuramı'na temellendirilen hemşirelik bakımının uygulandığı bu araştırma 49'u deney ve 50'si kontrol grubunda olmak üzere 99 primipar kadın ile tamamlanmıştır. Deney grubuna uygulanan hemşirelik bakımı 28.-32. gebelik haftasından başlayarak doğum sonu 4. aya kadar devam eden, doğum öncesi 4 ve doğum sonrası 4 olmak üzere 8 eğitim oturumu ve danışmanlıktan oluşmaktadır. Veriler Kişisel Bilgi Formu, Doğum Öncesi Annelik Beklentileri Ölçeği, Edinburgh Depresyon Ölçeği, Hemşirenin Varlığı Algıları Ölçeği, Yeni Bir Bebeğin Ebeveyni Olmak Ölçeği ve Ebeveyn Öz Yeterlik Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde t testi, ki-kare testi, Mann-Whitney U testi, regresyon analizi gibi analiz yöntemleri kullanılmıştır. Bulgular: Bu araştırmada deney grubuna uygulanan Meleis Geçiş Kuramı'na göre temellenen hemşirelik bakımı sonrası gruplara ve ölçüm zamanlarına göre, deney grubundaki primipar kadınların lehine puanları arasında annelik rolünden memnuniyeti, yaşam değişikliği algıları ve ebeveyn öz yeterlikleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu saptanmıştır (p<0.05). Ayrıca deney grubundaki primipar kadınların doğum öncesi gerçekçi olmayan olumsuz beklentileri ve depresyon risk düzeylerinin kontrol grubuna göre istatistiksel olarak daha düşük, hemşire varlığı algılarının ise kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksek olduğu bulunmuştur (p<0.05). Sonuç: Geçiş Kuramı'na temellendirilen hemşirelik bakımının primipar kadınlarda annelik rolünden duyulan memnuniyeti, ebeveyn öz yeterliklerini ve hemşirenin varlığı algısını artırdığı, doğum öncesi gerçekçi olmayan olumsuz annelik beklentilerini, depresyon risk düzeylerini ve yaşam değişiklikleri algılarını azalttığı saptanmıştır. Meleis Geçiş Kuramı'nın primipar kadınlarda anneliğe sağlıklı geçişleri desteklemede hemşireler tarafından kullanılması önerilmektedir. Anahtar Sözcükler: Anneliğe geçiş, Annelik rol performansı, Hemşirelik bakımı, Ebeveyn öz yeterlik, Meleis Geçiş Kuramı, Primipar.