GEMS tabanlı etkinliklerin ilkokul sosyal bilgiler dersinde etkililiği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İlköğretim, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYÇA KARTAL
Danışman: Kaya Tuncer Çağlayan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada GEMS tabanlı etkinliklerin ilkokul dördüncü sınıf Sosyal Bilgiler dersinde etkililiği araştırılmıştır. Bu çerçevede öğrencilerin yaratıcı ve eleştirel düşünme becerileri ve akademik başarıları incelenmiş, GEMS tabanlı etkinliklerin uygulama sürecine yönelik öğrencilerin görüşleri alınarak süreç boyunca yapılan çalışmalar değerlendirilmiştir. Çalışmada karma desen türlerinden nicel yaklaşımın baskın olduğu ve nicel yaklaşımın nitel yaklaşımla desteklendiği İç İçe Desen kullanılmıştır. Çalışmada nicel veri toplama araçları olarak öğrencilerin yaratıcı düşünme becerilerinin değişimini tespit etmek amacıyla "Torrance Yaratıcı Düşünme Beceri Testi", eleştirel düşünme becerilerinin değişimini belirlemek amacıyla "Cornell Eleştirel Düşünme Beceri Testi", akademik başarılarının değişimini tespit etmek amacıyla da geliştirilen "Akademik Başarı Testi Soruları" kullanılmıştır. Nitel veri toplama araçları olarak öğrencilere süreci değerlendirmeleri amacıyla hazırlanan "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formları" ve GEMS tabanlı etkinlikler kapsamında hazırlanan çalışma kâğıtları, grup çalışma ürünleri, röportajlar, zihin haritaları ve metaforların bulunduğu "Öğrenci Dedektif Dosyaları" kullanılmıştır. Araştırma, 2015-2016 eğitim-öğretim yılı birinci döneminde Samsun ili İlkadım ilçesi Muzaffer Barışyurt İlkokulu dördüncü sınıflarında gerçekleştirilmiştir. Çalışmada deney grubu 4-A sınıfı (N=22), kontrol grubu ise 4-C sınıfı (N=21) olarak belirlenmiştir. Uygulamalar her iki sınıfta da araştırmacı tarafından yürütülmüştür. Deney grubunda araştırma için ders kitabından seçilen konuların öğretiminde, geliştirilen etkinlikler uygulanmıştır. Kontrol grubunda ise belirlenen konulara yönelik, 2015-2016 eğitim-öğretim yılı ilkokul dördüncü sınıf MEB dördüncü sınıf Sosyal Bilgiler öğretim programı uygulanmıştır. Araştırmada ölçme araçlarıyla toplanan nicel veriler, SPSS 17.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Deney ve kontrol gruplarına ait ön test ve son test puanlarının karşılaştırılmasında, Mann-Whitney U testi; grupların ön test, son test ve kalıcılık testleri arasındaki anlamlı farklılığı belirlemek için Friedman testi; post-hoc test olarak Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılmıştır. Araştırmanın nitel bölümü ile ilgili veriler içerik analizine tabi tutulmuştur. Araştırma sonuçlarına göre, uygulanan etkinlikler, yaratıcı düşünme becerisi ve akademik başarıya yönelik anlamlı bir farklılık ortaya koymuş; eleştirel düşünme becerisine yönelik anlamlı bir farklılık ortaya koymamıştır. Çalışma sonuçlarına göre her iki sınıftaki uygulamaların eleştirel düşünme becerisine eşit düzeyde ve olumlu katkı sağladığı tespit edilmiştir. Uygulamadan yaklaşık 20 hafta sonra yapılan akademik başarı kalıcılık testi puanlarına bakıldığında, her iki grupta da anlamlı bir farklılığın olmadığı tespit edilmiştir. Öğrencilerle yapılan görüşmelerde deney grubu öğrencilerinin tasarlanan etkinliklerin tamamını olumlu yönde değerlendirdiği belirlenmiştir. Ayrıca etkinliklerin deney grubu öğrencilerinin Sosyal Bilgiler ve bu şekilde işlenen Sosyal Bilgiler dersine yönelik duygu ve düşüncelerinde olumlu yönde bir değişim sağladığı belirlenmiştir. Bununla birlikte öğrencilerin Sosyal Bilgiler dersini farklı alanlarla (Fen Bilimleri, Türkçe, Matematik, Din, Hukuk, Sağlık, Emniyet vb.) ilişkilendirdikleri görülmüştür.