Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUĞÇE ÇAKIROĞLU
Danışman: Ömer Saraç
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Toplumların tarihleri boyunca oluşturdukları maddi-manevi değerlerin tümünü içeren kültür kavramı, geçmişten geleceğe uzanan bir bütündür. Bu bütün, toplumları ayakta tutmaya yardımcı olmasının yanı sıra ilelebet var olmalarına katkıda bulunan önemli değerlerden biridir. Teknolojik gelişmelerin, göç ve şehirleşmenin bir sonucu olarak küreselleşen dünya, kültürün değişmesine ve tektipleşmesine neden olmaktadır. Günümüzde kültürel değerlerimizden bazıları değişim ve dönüşüme uğrayarak varlığını sürdürmeye çalışırken bazıları ise unutulmaya yüz tutmaktadır. Bu değerlerin kaybolmasını önlemek ve meydana gelen değişimlerin kültürel öze zarar vermeden gerçekleşmesini sağlamak amacıyla kayıt altına alınması gerekmektedir. Alaçam ilçesi ve köylerine ait halk kültürü unsurlarının derlenerek kayıt altına alınması, unutulup yok olmadan gelecek kuşaklara aktarılması bu çalışmanın özünü oluşturmaktadır. Ayrıca bu çalışmada bazı kaynak kişilerin hafızasında kalmış ve icrası yok olmuş kültür unsurları da ele alınarak değişim ve dönüşüm süreci geçiren kültürel değerlerin gün yüzüne çıkarılması amaçlanmıştır. Alaçam yöresi nüfusunun büyük bir çoğunluğunu oluşturan yerli (zorunlu göç faaliyetleri öncesinde yerleşik hayata geçmiş) halkın yaşadığı köylerle kapsamı sınırlandırılan bu çalışmamızda araştırma yöntemi olarak gözlem ve görüşme teknikleri kullanılmıştır. Halk kültürü ürünleri mümkün olduğunca yöreye gidilerek icra alanlarında gözlemlenmiştir. Elde edilen ürünler sınıflandırılırken Sedat Veyis Örnek'in halk bilimi konularını tasnif ettiği yirmi beş maddelik çalışma başta olmak üzere Özkul Çobanoğlu'nun bu çalışmaya eklediği alt konularla yeniden oluşturduğu çerçeve ve HAGEM "Halk Kültürü Belgeliği Kümeleme Kılavuzu"ndan yararlanılmıştır. Ayrıca ilgili alanlara görseller eklenerek çalışmaya zenginlik katılması ve okuyanların kültürel unsurları görerek daha iyi kavraması amaçlanmıştır. Çalışma sonucunda yörenin halk kültürü unsurları bakımından oldukça zengin olduğu, bu unsurların özellikle şehirleşme süreciyle birlikte hızlı bir değişim ve dönüşüm geçirmeye başladığı saptanmıştır. Hatta bazı unsurların yalnızca altmış yaş üzerindeki kaynak kişilerin hafızasında kaldığı, icrası olmadığından genç kesim tarafından bilinmediği tespit edilmiştir. Bu bağlamda tespit edilen tüm ürünler kayıt altına alınmış ve yazıya geçirilmiş, tamamen kaybolmaması için yapılması gerekenler sonuç kısmında öneri olarak sunulmuştur.