Biyostimülanlar ile birlikte biochar'ın toprak kalitesi ve triticum aestıvum L. verimliliği üzerine etkisi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: PRIYANKA JOSHI

Danışman: Orhan Dengiz

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Yoğun tarımsal toprak işleme ve tehlikeli kimyasallar kullanarak tarımsal üretimi artırma çabaları, toprakların bozulmasına yol açmış ve bu durum sürdürülebilir toprak yönetiminin gerekliliğini ortaya çıkarmıştır. Toprak bozunumu, biyoçar ve çevre dostu gübreler gibi birçok yöntemle giderilebilmektedir. Bu çalışmada, biyoçar ve iki farklı biyostimulanın çeşitli dozlarda birlikte uygulanması araştırılmış ve biyoçar ile biyostimulanın birlikte etkisinin buğday verimini ve toprak kalitesini artırdığı hipotezi öne sürülmüştür. Sera ortamında, Aralık 2023 ile Nisan 2024 arasında, tam randomize desen kullanılarak, biyoçarlı ve biyoçarsız üç dozda iki farklı biyostimulan tipi (asidik ve alkali) ile sadece biyoçar ve kontrol grubu incelenmiştir. Bu uygulamaların etkisini değerlendirmek için %95 güven düzeyinde (α=0.05) varyans analizi ve en düşük anlamlı fark (LSD) kullanılmıştır. Toprak kalite indeksini (SQI) 21 toprak parametresinden hesaplamak için standart skorlama indeksi (SSI) ve analitik hiyerarşi süreci (AHP) kullanılmıştır. Ayrıca, minimum veri setini (MDS) seçmek için temel bileşen analizi (PCA) kullanılmış ve MDS kullanılarak SQI de belirlenmiştir. Sonuçlar, biyoçar ile birlikte her iki biyostimulandan %10 dozda uygulanmasının buğday verimini (ekofertile®- 1.592 ve microfertile®- 1.582 t ha-1) önemli ölçüde artırdığını ortaya koymuştur. Ve, kullanılan yöntem ne olursa olsun, toprak kalite indeksi, biyoçar ve ekofertile® kombinasyonunda (%10 ve %15 önem seviyesinde) en yüksek seviyede bulunmuştur. Ayrıca, tane verimi ile SQI arasında güçlü bir pozitif korelasyon gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, biyoçar ve biyostimulanların birlikte kullanımı buğday verimini artırmış ve toprak kalitesini iyileştirmiştir.