Tarımsal yenilik sistemleri ve iş birliği ağları: Samsun ili çeltik üreticileri örneği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET AYDOĞAN
Danışman: Kürşat Demiryürek
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın temel amacı, tarımsal yeniliklerin yayılma sürecini, tarımsal yenilik sistemleri ve sosyal ağ analizi ile incelemektir. Araştırma Samsun ilinin Bafra ilçesinde yürütülmüştür. Araştırmada kullanılan veriler çeltik sektöründe yer alan üretici, girdi sağlayıcı, fabrikalar ve üretici örgütleri gibi aktörlerden anket ve mülakat yöntemi ile elde edilmiştir. Anket yapılacak deneklerin seçilmesinde basit tesadüfi ve kartopu örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada üreticilerin yenilikçilik düzeyleri hesaplanmıştır. Üreticilerin yenilikçilik düzeyleri ile sosyoekonomik özellikleri karşılaştırılmıştır. Üreticilerin kendi aralarında oluşturdukları yenilik ağları, paydaşlar arasındaki yenilik ağları ve sektörün genel yenilik ve işbirliği ağları ayrı ayrı incelenmiş ve karşılaştırılmıştır. Aktörlerin ağdaki önem düzeyleri üzerinde etkili olan faktörler Sıralı Lojistik Regresyon Analizi ile tespit edilmiştir. Yenilikçilik düzeyi yüksek olan üreticilerin yaş ve tarımsal deneyim ortalamaları ile birim alana işgücü ihtiyacının yenilikçilik düzeyi düşük olanlara göre daha az olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte, yenilikçilik düzeyi yüksek olan üreticilerin eğitim düzeyi, aile büyüklüğü, toplam gelir içerisinde tarımsal gelirin oranı, ortalama örgüt üyeliği sayısı, hayvan varlığı, toplam arazi varlığı ve arazi parça sayısının yenilikçilik düzeyi düşük olanlara göre daha fazla olduğu saptanmıştır. Çeltik üreticilerinden oluşan sosyal ağlarda, aktörlerin önem düzeyleri üzerinde; üye olunan örgüt sayısı, tarımsal proje deneyimi, diğer üreticilerle iş birliği yapma durumu ve sosyal statü değişkenlerinin etkili olduğu tespit edilmiştir. Tarımsal yeniliklerin yayılmasında ilaç ve tohum bayilerinin etkili olduğu ancak tarımsal üretici örgütleri ile kamu kurum ve kuruluşlarının etkisinin sınırlı olduğu belirlenmiştir. Tarımsal yeniliklerin yayılmasında ve iş birliğinin arttırılmasında; sosyal statüsü ve tarımsal projelere katılım düzeyi yüksek olan, diğer üreticiler ile iş birliği yapan ve tarımsal örgütlere katılım düzeyi yüksek üreticiler daha etkili olabilir. Ancak bu tür faaliyetler planlanırken düşük yenilikçilik düzeyinde yer alan üreticilerin de faaliyetlere katılabilmeleri dikkate alınmalıdır. Yenilikçilik düzeylerinin belirlenmesine yönelik yapılan çalışmalarda hesaplamalara üreticilerin bilgi, tutum ve uygulama durumları da dahil edilebilir. Tarımsal yenilik sistemlerinin incelendiği çalışmalarda sosyal ağ analizi güçlü bir alternatif olarak kullanılabilir.