Samsunda yetiştirilen bakla (Vicia faba L.) genotiplerinde çiçekte L-DOPA(L-3, 4-dihydroxyphenylalanine) içeriği ve tarımsal özellikler ile ilişkisi

MERVE BEZMEN

Samsunda yetiştirilen bakla (Vicia faba L.) genotiplerinde çiçekte L-DOPA(L-3, 4-dihydroxyphenylalanine) içeriği ve tarımsal özellikler ile ilişkisi

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Tarla Bitkileri Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MERVE BEZMEN

Danışman: Hatice Bozoğlu

Özet:

Bakla bitkisi (Vicia faba L.) zengin protein içeriği ve azot fiksasyon kapasitesi ile tipik bir baklagil bitkisidir. Ayrıca bakla Parkinson hastalığının tedavisinde önemli bir yere sahip olan dopamin türevi L-DOPA (L-3, 4-dihydroxyphenylalanine) içeren ender bitkilerdendir. Ülkemiz bu önemli bitkinin orjin merkezleri içerisinde yer alır. Ancak ülkemizde , gerek yetiştiriciliği ve gerek gıda olarak kullanımı yaygın olmayan bir baklagildir. Bitkinin L-DOPA içeriğinin ve tedavideki öneminin vurgulanarak, araştırılarak kullanımı ve tarımının yaygınlaştırılmasına yardımcı olacağından hareketle bu çalışma planlanmıştır. Çalışmamız Samsun ekolojik şartlarında tek yıllık tesadüf blokları deneme deseninde 3 tekrarlamalı olarak yürütülmüştür. Üçü tescilli çeşit (Eresen-87, Lara, Seher), 12’si farklı bölgelerden toplanmış hat olmak üzere toplam 15 genotip kullanılmıştır. Denemede çiçeklenme döneminde çiçek hasat ve gözlemleri, kuru hasat döneminde tane verimi ve verimi etkileyen özellikler tespit edilmiştir. Kurutulmuş çiçek örneklerinde ve çiçekten yapılan çayda L-DOPA analizi Yüksek Basınçlı Sıvı Kromotografi sistemi (HPLC) ile analiz edilmiştir. Kromotografi şartları ACE marka 150x4.6, 5 mikron C18 kolon; UV dedektör, 283 nm dedektör dalga boyu; 1 ml asetik asit 20 ml metanol, 979 ml deiyonize su mobil fazı ve 1 ml/da akış oranı şeklindedir. Yapılan analiz sonucu kuru çiçeklerde belirlenen L-DOPA miktarı 6.85-8.38 g 100 g^-1arasında olup, genotipler arasında istatistiki fark bulunmamıştır. Kuru çiçek örnekleri 15 dakika kaynar su konularak demlenmiş ve bu çayda L-DOPA miktarı ise 7.40-8.60 g 100 g^-1 olarak belirlenmiştir. Bakla çiçeklerinin çay olarak kullanılabilme ve L-DOPA’nın da çaya geçtiği bulgusu bu çalışma ile ilk kez elde edilmiş bir bulgudur. Kuru tane verimi dekara 779.60 kg olarak tespit edilmiştir. Hatlarımızdan G8, G9, G12, G15, tescilli çeşitleri geçen verim değerlerine sahip olup çiçekteki L-DOPA içerikleri nedeniyle de tescile aday olabilecek potansiyele sahip oldukları tespit edilmiştir.