Üstün zekâlı olan ve olmayan ortaokul öğrencilerinin kariyer gelişimleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÖKHAN ATEŞ
Danışman: Ercümend Ersanlı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı ortaokulda öğrenim görmekte olan üstün zekâ tanısı almış ve normal zekâ düzeyindeki 5. , 6. , 7. ve 8. sınıf öğrencilerinin kariyer gelişim düzeylerinin sosyo-demografik değişkenler açısından ve üstün olup olmama durumuna göre incelenmesidir. Sosyo-demografik değişkenler olarak cinsiyet, sınıf düzeyi, aile Algıladıkları Gelir Düzeyi, anne eğitim düzeyi, baba eğitim düzeyi olarak belirlenmiştir. Araştırma, 2018-2019 eğitim öğretim yılında İstanbul ilinde Beşiktaş ve Bahçelievler ilçesinde Bilim ve Sanat Merkezinde öğrenim gören 285 (129 kız; 156 erkek) üstün zekâlı öğrenci ile Bağcılar, Bahçelievler, Bayrampaşa, Sultangazi ilçelerinde (129 kız; 162 erkek) öğrenim gören normla zekâ düzeyindeki ortaokul öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırma verilerini toplamak için Schultheiss ve Stead (2004) tarafından geliştirilen, Türkçe'ye uyarlaması Bacanlı, Özer ve Sürücü (2007) tarafından yapılan "Çocuklar İçin Kariyer Gelişim Ölçeği (ÇKGÖ) ve kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve iki yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular değerlendirildiğinde kariyer gelişimi toplam puanları ile üstün zekâlı öğrencilerin cinsiyet, sınıf düzeyi, aile gelir durumu, anne eğitim durumu ve baba eğitim durumu değişkenleri arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Üstün zekâlı kız öğrencilerin denetim odağı puanı ile erkek öğrencilerin puanı arasında kız öğrencilerin lehine bir farklılık tespit edilmiştir. Sınıf düzeyi değişkeni incelendiğinde 5-7, 5-8, 6-7 ve 6-8. sınıflar arasında denetim odağı alt boyutuna ilişkin anlamlı bir farklılık saptanmıştır. Benlik alt boyutunda ise 5-8. Sınıflar ve 7.-8. Sınıflar arasında anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Üstün zekâlı olan ve olmayan öğrencilerin kariyer gelişimi toplam puanları ile cinsiyet, sınıf düzeyi, aile gelir durumu, anne eğitim durumu ve baba eğitim durumu değişkenleri arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır. Üstün zekâlı olan ve olmayan öğrencilerin ölçeğin alt boyutları olan bilgi, merak/araştırma, ilgiler, denetim odağı, anahtar figürler, zaman perspektifi ve planlama aldıkları toplam puanlar ile cinsiyet, sınıf düzeyi, aile gelir durumu, anne eğitim durumu ve baba eğitim durumu değişkenleri arasında anlamlı bir fark belirlenememiştir. Sınıf düzeyi değişkeni ile benlik kavramı alt boyutunda ise anlamlı fark bulunmuştur. Bulgular literatür çalışmalarına dayandırılarak tartışılmış ve öğrencilerin potansiyellerini ortaya çıkarabilecekleri meslekleri erken tespit etmeleri, kariyer gelişimlerine daha erken dönemlerde başlayabilecekleri ortamların oluşturulması, okullardaki rehberlik birimlerinin kariyer gelişimini destekleyici programların geliştirilmesi ve nitelikli bir biçimde uygulanabilmesi gibi öneriler sunulmuştur