Alıcı ortam kriterlerine göre havzaya özel deşarj standartlarının belirlenmesine yönelik modelleme uygulamaları

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Çevre Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: KÜBRA KÜÇÜK

Danışman: Gülfem Bakan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışmasında, Su Çerçeve Direktifinin ana amacı da olan su kaynaklarında iyi su kalitesine ulaşılması, tüm havzalarda ya da su kütlelerinde, uygulanabilecek bir yönteminin geliştirilmesi, alıcı su ortamında oluşabilecek kirliliğin önlenmesi ve mevcut yönetmelik ve teknolojilere göre uygulanabilir değerlerin saptanması hedeflenmektedir. Su kaynaklarının mevcut durumunun belirlenmesi maksadıyla sınıflandırılması, çevresel kalite standartlarının belirlenmesi ve söz konusu standartların yasal düzenlemeler içerisinde yer alması, alıcı ortam bazlı deşarj standartlarının uygulanması için yöntemler araştırılmıştır. Günlük Maksimum Toplam Yük (GMTY) yaklaşımı, modelleme, yük süre yaklaşımı, kütle dengesi (kararlı-hal) yaklaşımı, % azaltım senaryoları, kirlilik bütçeleri gibi metotlar incelenerek uygun yöntem ve buna bağlı senaryolar geliştirilmiştir. Kızılırmak havzası boyunca WARMF modeli uygulanmış ve deşarj kriterlerinin belirlenmesine yönelik çalışmalarda, Deşarj Test Yazılımından yararlanılmıştır. Kirlilik azaltımı ve kirlilik artırımı durumları için 2 farklı senaryo uygulanmıştır. Elde edilen bulgularda, Kızılırmak Nehri Kıtaiçi Su Kaynakları Su Kalite Sınıflarında 2. ve 3. Sınıf su kalitesi özellikleri taşımaktadır. Ortalama en düşük sıcaklık kış-2015 döneminde 100C, en yüksek sıcaklık ise yaz-2015 döneminde 24.23 0C olarak ölçülmüştür. Çözünmüş oksijen değerleri ise mevsimsel olarak değişimler göstermiş, ortalama en düşük 7.2 mg/L ve en yüksek 10.8 mg/L arasında bulunmuştur. pH parametresi mevsimsel ve yıllık ortalama değişimler gösterilmiştir. Örnekleme istasyonlarında mevsimsel ortalama azot ve fosfor türevleri sonuçları 3. ve 4. Sınıf özelliklerini taşıdığı belirlenmiştir. Kızılırmak havzasının yayılı kaynaklardan gelen kirletici yükü oldukça fazla olduğu görülmüş ve en kritik üç parametre olan KOI, TP, TN parametreleri için deşarj standardının belirlenmesi hesaplamaları yapılmıştır. Kızılırmak Havzasının geleceğine yönelik, öneriler sunulmuştur.