Tarihi yığma köprü hasarlarının analitik model ve deneysel yöntemlerle belirlenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İnşaat Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EMRE ALPASLAN

Danışman: Zeki Karaca

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Gelişmiş toplumlarda tarihi ve kültürel öneme sahip yapıların korunup gelecek nesillere güvenli bir şekilde aktarılması temel bir ihtiyaç olarak ortaya çıkmaktadır. Bu tip yapıların tarihi önemlerinin yanı sıra turistik mekân olarak kullanılması da ülkelerin ekonomilerine kayda değer şekilde katkı sağlamaktadır. Dolayısıyla, tarihi yapıların korunması hususu, kültürel gerekliliğin yanında ekonomik bir ihtiyaç haline de gelmektedir. Tarihi yapılara atfedilen bu gibi önemlerden ötürü, bu çalışma kapsamında tarihi köprülerde meydana gelmesi muhtemel bir hasarın yapının dinamik davranışı üzerinde ortaya çıkaracağı değişimlerin incelenmesiyle, hasar bölgesinin yerinin araştırılması amaçlanmaktadır. Bu kapsamda, tek açıklıklı Tarihi Sarpdere Köprüsü'nün benzerlik gereksinimleri göz önünde bulundurularak, laboratuvar ortamında küçük ölçekli bir modeli oluşturulmuştur. Operasyonel modal analiz yöntemi kullanılarak elde edilen prototip yapının dinamik özellikleri ile küçük ölçekli modelin dinamik parametreleri karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırmada, oluşturulan küçük ölçekli model ve prototip yapının dinamik davranışının benzerliği incelenmiştir. Buna paralel olarak hem prototip yapının hem de küçük ölçekli modelin analitik modeli oluşturularak elde edilen dinamik parametreler deneysel olarak elde edilen dinamik parametreler ile karşılaştırılmıştır. Küçük ölçekli modelin prototip yapı davranışını sergilediğine karar verildikten sonra model yapı üzerinde bölgesel hasarlar oluşturulmuş ve bu hasarların dinamik parametreler üzerinde meydana getireceği değişimler araştırılmıştır. Ayrıca, tepki yüzeyi yöntemi kullanılarak, oluşturulan hasar bölgesinin yeri küçük ölçekli modelin analitik modelinde yaklaşık olarak belirlenmeye çalışılmıştır. Elde edilen sonuçlar, tarihi yapılarda oluşabilecek bir hasarın, yapının dinamik karakteristik özelikleri üzerinde önemli etkisinin olduğunu göstermektedir. Ayrıca, frekans değerlerinde meydana gelebilecek değişimlerden hareketle, tepki yüzeyi yöntemi kullanılarak sonlu elemanlar model güncellemesi ile hasar yerinin tespitinin etkin bir şekilde ortaya konulabileceği sonucuna ulaşılmaktadır.