Lise öğrencilerinin kariyer hedeflerinde aile etkisi ve akılcı olmayan inançların rolü
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Eğitim Bilimleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYKUT AKTAŞ
Danışman: Ayşenur Büyükgöze Kavas
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı lise öğrencilerinin kariyer hedefleri ile meslek seçimine ilişkin akılcı olmayan inançları ve kariyer seçiminde aile etkisi düzeyleri arasındaki ilişkileri incelemektir. Bu kapsamda ilk olarak Kariyer Hedefleri Ölçeği'nin lise öğrencileri için geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır. Lise öğrencilerinin liderlik, başarı ve eğitsel kariyer hedeflerinin okul türü ve sınıf düzeyine göre farklılaşıp farklılaşmadığı da bağımsız gruplar için t-test ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ile incelenmiştir. Araştırmanın örneklemi, 2016-2017 eğitim öğretim yılında Samsun ili Çarşamba ilçesindeki resmi liselerde öğrenim gören (N = 452) kız öğrenciden oluşmaktadır. Kariyer Hedefleri Ölçeği'nin lise öğrencileri için geçerlik ve güvenirlik çalışmasının yapıldığı örneklem grubu ise 2016-2017 eğitim öğretim yılında Samsun ili Çarşamba ilçesindeki resmi liselerde öğrenim gören (N = 738) kız öğrenciden oluşmaktadır. Kariyer hedefleri ölçeğinin dışında verilerin toplanması amacıyla Özünlü ve Bacanlı (2015) tarafından Türkçeye uyarlanan "Kariyer Seçiminde Aile Etkisi Ölçeği", Yılmaz Erdem (2006) tarafından geliştirilen "Meslek Seçimine İlişkin Akılcı Olmayan İnançlar Ölçeği" ve araştırmacı tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Bulgular genel olarak liderlik, eğitim ve başarı hedeflerinin okul türüne göre anlamlı bir şekilde farklılaşmadığını, ancak sınıf düzeyi bakımından, 10. ve 11. sınıflar arasında, 11. sınıflar lehine anlamlı farklılık olduğunu göstermektedir. Kariyer Hedefleri Ölçeğinin alt boyutları ile Kariyer Seçiminde Aile Etkisi ölçeğinin alt boyutları arasındaki ilişkiler incelendiğinde; Bilgi Desteği ile Liderlik, Başarı ve Eğitim Hedefleri arasında pozitif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur. Finansal Destek ile Başarı ve Eğitim Hedefleri arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Aile Beklentileri ile Başarı Hedefleri arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Değer ve İnançlar ile Eğitim Hedefleri arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Kariyer Hedefleri Ölçeğinin alt boyutları ile Meslek Seçimine İlişkin Akılcı Olmayan İnançlar ölçeğinin alt boyutları arasındaki ilişkiler incelendiğinde; Mükemmeliyetçilik ile Liderlik, Başarı ve Eğitim Hedefleri arasında pozitif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur. Dışsal Kontrol ile Liderlik, Başarı ve Eğitim Hedefleri arasında negatif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur. Genellemeler ile Başarı ve Eğitim Hedefleri arasında negatif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur. Özsaygı ile Başarı ve Eğitim Hedefleri arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Araştırmada çoklu regresyon analizi sonuçlarına göre kariyer seçiminde aile etkisi ve meslek seçimine ilişkin akılcı olmayan inançlar, öğrencilerin liderlik hedeflerine ilişkin toplam varyansın %14'ünü, başarı hedeflerine ilişkin toplam varyansın %17'sini ve eğitim hedeflerine ilişkin toplam varyansın %17'sini açıklamıştır. Bu araştırmadan elde edilen bulgular alanyazın doğrultusunda yorumlanmış ve önerilerde bulunulmuştur.