Samsun Yöresi Mandalarda Kistik Ekinokokozisin Yaygınlığı, Suşların PZR ve DNA Dizi Analizi ile Tesbiti.
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Parazitoloji (veteriner) Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2011
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YUNUS EMRE BEYHAN
Danışman: Şinasi Umur
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Echinococcus granulosus larvalarının neden olduğu kistik ekinokokozis hem insanları hem de hayvanları etkileyen dünyadaki en önemli zoonozlardan birisidir. Parazitin ergin şekilleri köpek, kurt, çakal ve diğer kanidelerin ince bağırsaklarında, larva formu ise koyun, keçi, sığır, domuz, insan ve birçok memeli hayvanın iç organlarında bulunmaktadır. E.granulosus türü içerisinde bugüne kadar 10 suş (G1-G10) tanımlanmıştır. Echinococcus cinsi içerisindeki varyasyonlar, parazitin yaşam çemberi, konak özgüllüğü, gelişim hızı, patojenitesi, antijenite ve kemoteropotik ajanlara duyarlılığı, bulaşma dinamikleri, hastalığın epidemiyolojisi ve kontrol yöntemleri üzerinde önemli derecede rol oynamaktadırlar. Bu bakımdan bir bölgedeki baskın suşun ya da suşların belirlenmesi parazitin kontrolü ve eradikasyonu, Echinococcus'a karşı tanı yöntemleri ve aşıların üretilmesi ve ilaçların etkinliği açısından çok önemlidir.Bu çalışma ile Samsun yöresinde mandalarda kistik ekinokokozisin yaygınlığının belirlenmesi, mandalarda bulunan mevcut suşların moleküler tekniklerle varlığının ortaya konması amaçlanmıştır.Mart 2006 ile Haziran 2010 tarihleri arasında Samsun (Merkez, Çarşamba, Terme, Bafra, Ondokuzmayıs) ve Amasya (Suluova)'daki mezbahalara gidilerek kesimi yapılan 60 dişi ve 106 erkek olmak üzere toplam 166 manda incelenmiştir. Kesim sonrası kistik ekinokokozis yönünden muayene edilen mandaların 17 (%10,24)'sinde kist tespit edilmiştir. Bunların sekizinin (%47,06) akciğer, beşinin (%29,41) karaciğer ve dördünün (%23,53) her iki organı enfekte bulunmuştur. Dişilerin 13'ü (%21,66), erkeklerin de dördü (%3,77) enfekte bulunmuştur. Enfeksiyon yaşa göre artmıştır. Gençlerde bu oran %4,38 olarak bulunurken, yaşlılarda ise %37,93 olarak tespit edilmiştir.Enfekte hayvanlardaki E. granulosus suşunu belirlemek amacıyla kistlerden çıkarılan parazite ait parçalardan (protoskoleks ve germinal membran) DNA elde edildikten sonra, cox1 gen bölgeleri ileri JB3 (TTTTTTGGGCATCCTGAGGTTTAT) ve geri JB4.5 (TAAAGAAAGAACATAATGAAAATG) primerleri kullanılarak PZR ile çoğaltılmıştır. Daha sonra bu DNA'lar %1'lik agaroz jel elektroforezde yürütülerek bantlar görüntülenmiştir. Bu örneklere ait PZR ürünleri özel bir firmaya (İontek) gönderilerek çift yönlü DNA dizi analizi yaptırılmış, elde edilen sonuçlar Blast'a girilerek (www.ncbi.nlm.nih.gov/BLAST/) GenBank'taki sonuçlarla karşılaştırılmıştır.Bu çalışmada incelenen mandalardan elde edilen izolatların tümünde evcil koyun suşu olarak bilinen G1 suşu ve varyantlarının bulunduğu görülmüştür.Sonuç olarak; mandalarda G1 suşunun tespit edilmesi, bu hayvanların da insan enfeksiyonları için kaynak oluşturabileceğini göstermektedir. Bu nedenle hastalığın kontrolünde daha etkili stratejilerin geliştirilmesi, bölgesel ve ulusal düzeyde yapılması gerekli olan eradikasyon, aşı ve ilaç geliştirme çalışmaları ve halk sağlığı açısından bu noktanın göz önüne alınmasında yarar bulunmaktadır.