TÜRKİYE'DE BENZİNLİ ARAÇLARDAN ELEKTRİKLİ ARAÇLARA GEÇİŞ SENARYOSUNUN DİNAMİK YAKLAŞIMLA İNCELENMESİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İktisat Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MOHAMMAD EHSAN SADIQ
Danışman: Miraç Eren
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, Türkiye'de benzinli araçlardan elektrikli araçlara (EV'ler) geçişi dinamik bir yaklaşımla incelemekte ve bunun sürdürülebilir ulaşım üzerindeki etkilerine odaklanmaktadır. Benzine büyük ölçüde bağımlı olan ulaştırma sektörü, sera gazı emisyonlarına ve hava kirliliğine önemli ölçüde katkıda bulunmaktadır. Bu çalışma, temiz ve yenilenebilir enerji kaynaklarıyla desteklenen elektrikli araçların benimsenmesinin bu çevre ve enerji güvenliği endişelerini nasıl giderebileceğini araştırmaktadır. Standart Bass yayılım modelini kullanan bu araştırma, 2012'den 2022'ye kadar olan kapsamlı verileri kullanarak Bataryalı Elektrikli Araçların (BEV'ler) ve Fişli Hibrit Elektrikli Araçların (PHEV'ler) Türkiye'deki benimsenme dinamiklerini analiz etmektedir. Bulgular, BEV'lerin benimsenmesinde önemli bir artışa işaret etmektedir; 2012'de 35 adet olan satışların 2045'te 64.242 adede yükseleceği ve 2030 civarında zirveye ulaşacağı öngörülmektedir. Bunun tersine, PHEV'lerin benimsenmesi minimum büyüme göstererek 2025'ten itibaren yaklaşık 397.000 birimde sabitlenmektedir. Çalışma, BEV piyasasıının genişlemesini desteklemek için sağlam bir şarj altyapısının ve hedeflenen teşviklerin kritik rolünü vurgulamaktadır. Benimseme tahminlerinin doğruluğunu artırmak için Genelleştirilmiş Bass Modeli (GBM) de uygulanmıştır. GBM sonuçları, Standart Bass Modeline kıyasla hem BEV'ler hem de PHEV'ler için daha yüksek bir piyasa potansiyeli ve yenilikçilerin ve taklitçilerin etkisinin daha zayıf olduğunu göstermektedir. Ayrıca Sürekli Genelleştirilmiş Eşanlı Model, BEV'lerin hızlı benimsenme aşamasını yakalamakta ve önemli şarj altyapısı geliştirmenin öneminin altını çizmektedir. Bu araştırma, teorik ekonomik modeller ile ampirik piyasa verileri arasında köprü kurarak politika yapıcılara, sektör paydaşlarına ve araştırmacılara değerli bilgiler sağlamaktadır. Tüketici davranışını anlamak ve sürdürülebilir taşımacılığı teşvik etmek için stratejik kararları bilgilendirmek adına sağlam bir çerçeve sunmaktadır. Temiz enerjinin kolaylaştırdığı elektrikli araçlara geçiş, Türkiye'nin sürdürülebilir geleceği için hayati önem taşımakta olup, altyapıya ve destekleyici politikalara sürekli yatırım yapılmasını gerektirmektedir.