Fasulye bitkisinden PvLea5 geninin klonlanması ve tütün bitkisine aktarılarak fonksiyonunun değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Tarımsal Biyoteknoloji Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2016

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Elif Seda Atabay

Danışman: Musa Kavas

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Tuzluluk hem ülkemizde hem de dünyada bitkisel üretimi sınırlayan önemli faktörlerden bir tanesidir. Topraktaki tuzluluk problemi bitkilerin bütün yaşam evrelerinde etkili olmakla birlikte bu etki çiçeklenme ve tohum oluşumunda daha belirgin olmaktadır. Fasulye bitkisi insanların beslenmesinde önemli bir yere sahiptir. Fakat bu bitki abiyotik stres faktörlerinden tuz stresine karşı oldukça duyarlıdır. Yapılan çalışmalarda tuz stresinin fasulyenin çimlenme ve gelişiminde olumsuz etkileri olduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle günümüzde tuza dayanıklı tür ve çeşitlerin belirlenmesi ile ilgili çalışmalara oldukça önem verilmektedir. Özellikle fasulye gibi tuz stresine karşı hassas olan türlerde dayanıklı genotiplerin belirlenip geliştirilmesi gerekmektedir. Tuza toleranslı fasulye (İspir) genotipine ait olan transkriptom (RNA-seq) analizleri sonucunda, LEA proteinlerini kodlayan genlerin yüksek oranda ifade edildiği tespit edilmiştir. Bu tez çalışmasında yüksek oranda ifade olan genlerden Lea5 geni klonlanmış ve Agrobacterium tumefaciens aracılığıyla tütün bitkisine aktarılmıştır. Elde edilen aday transgenik bitkilerle moleküler ve fonksiyonel analizler yapılmıştır. Kuraklık uygulaması mannitol (200mM) ve tuz stresi ise NaCl (150 mM ve 200 mM) içeren MS besi yerleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bu ortamlarda çimlendirilen T1 ve kontrol tütün bitkileri karşılaştırıldığında, stres uygulanan T1 bitkilerinin kök ve sürgünlerinin daha iyi geliştiği gözlemlenmiştir. Ayrıca, transgenik tütün hatlarındaki PvLea5 geni varlığı yapılan PCR analizleriyle doğrulanmıştır.