KOSGEB'in toplam faktör verimliliği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İktisat Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CEM KALAYCI
Danışman: Hüseyin Alper Güzel
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kurumlar, ülkelerin kaynak kullanımında önemli bir yer tutmaktadır. Bütçe dengesinin doğru yönetilebilmesi için kurum kaynaklarının verimli kullanılması gerekmektedir. Verimliliklerini artırabilecek strateji ve politikaları belirlemiş olan kurumlar ülke ekonomisine olumlu katkı yapacaklardır. Literatürde kurumların verimliliği üzerine olan çalışmalar, genelde yerel düzeyde ya da bölgesel düzeyde yapılmıştır. Bu çalışma Türkiye'de ulusal düzeyde kurumlar için yapılan literatürde rastlanan birkaç çalışmadan biridir. KOSGEB (Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı) müdürlüklerinin yapısal analizini yapan ve ekonomik yapılarını ortaya koyan bu çalışmanın temel amacı KOSGEB'in müdürlüklerinin toplam faktör verimliliklerinin zaman içindeki gelişimini ortaya koymak ve kamu kaynaklarının etkin kullanımı açısından toplam faktör verimliliğini artırabilecek strateji ve politikaları önermektir. KOSGEB'in sahada bulunan 88 müdürlüğünün kaynak kullanım durumuna göre ürettiği çıktılar doğrultusunda verimlilikleri ortaya çıkarılmıştır. Farrell'in 1957'deki 'Üretken Verimliliğin Ölçümü' çalışması üzerine geliştirilen veri zarflama analizi yöntemiyle müdürlüklerin teknik etkinlik skorları hesaplanmıştır. Kurumun toplam faktör verimliliği 2018-2020 yılları için Malmquist endeksi yöntemiyle ortaya koyulmuştur ve bu endeksin bileşenleri analiz edilmiştir. Çalışanların verimlilik ile ilgili görüşleri doğrultusunda analiz çeşitlendirilmiştir. Verimliliği etkileyebilecek faktörler Tobin'in 1958 tarihli 'Sınırlı Bağımlı Değişkenlerin Tahmini' ile ilgili makalesinden yola çıkılarak geliştirilen Tobit regresyon modeli ile tahmin edilmiştir. Yapısal analiz, müdürlüklerden elde edilen görüşler, teknik etkinlik skorlarının analizi, toplam faktör verimliliği endeksinin ve bileşenlerinin analizi, verimliliğe etki eden faktörlerin tahmini sonrasında elde edilen sonuçlar yorumlanmıştır. Sonuç olarak 2018-2020 yıllarında KOSGEB'in Türkiye genelinde elde ettiği aynı çıktıların % 29 tasarrufla elde edilebileceği anlaşılmıştır. İncelenen dönem için olumsuz olan toplam faktör verimliliğindeki değişimin kaynağının teknolojideki değişim olduğu ortaya koyulmuştur. Bu olumsuz dönem pandemi etkisiyle eşleşmektedir. Teknik etkinlik bağımlı değişkeni 32 farklı iç ve dış bağımsız değişken ile farklı kombinasyonlar ile denenmiş ve anlamlı bir model ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Sonuçlar arasında en önemlileri müdürlüklerin küçülmesinin etkinliği artırabileceği, yüksek tutarlı teknoloji temelli destek programlarının ve imalat sanayinde yer alan kalifiye işletmelerin müdürlük etkinliğini artırdığıdır. Ayrıca müdürlüklerde çalışanların yaş ortalaması küçüldükçe müdürlüklerin etkinliklerinin arttığı tespit edilmiştir.