Fraktal analiz ile Samsun kent morfolojisinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Harita Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: UĞUR GÜNDÜZ
Danışman: Derya Öztürk
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Şehirler; sosyal, kültürel, ekonomik, coğrafi ve teknolojik şartlara bağlı olarak şekillenir ve süreç içerisinde çeşitli değişimlere uğrar. Bu nedenle; kent morfolojisinin belirlenmesi ve süreç içerisinde gerçekleşen değişimlerin saptanması, gelecekteki muhtemel değişimlerin öngörülmesinde, gerekli tedbirlerin alınmasında, planlama ve yönetsel kararların verilmesinde büyük bir önem taşımaktadır. Bu tez çalışmasında Samsun ilinin kent morfolojisinin belirlenmesi amacıyla, 1990 ve 2012 yılları için CORINE 2. düzey arazi kullanımı/örtüsü sınıfları kullanılarak Samsun il bütününde arazi kullanımı/örtüsü sınıflarının mekânsal-zamansal değişimi ve mekânsal desen değişimi araştırılmıştır. CORINE 2. düzey arazi kullanımı/örtüsü sınıflarından kentsel doku (C11) sınıfı ise ilçe bazında incelenmiş, Samsun'un 17 ilçesi için kentsel doku (C11) sınıfında ayrıntılı değerlendirmeler yapılmıştır. Mekânsal-zamansal değişimler, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ortamında çakıştırma ve çapraz tablolama analizleri ile belirlenmiştir. 1990 ve 2012 yılları için kent morfolojisini anlamak ve 1990-2012 periyodundaki değişimleri belirlemek amacıyla fraktal analiz kullanılmıştır. Samsun il bütünü için CORINE 2. düzey arazi kullanımı/örtüsü sınıflarının tamamında ve kentsel saçaklanma ve mekânsal heterojenlik araştırmalarının daha detaylı değerlendirmeleri için ilçe bazında kentsel doku (C11) sınıfı için fraktal analizler gerçekleştirilmiştir. Fraktal analiz yapılacak sınıfların CBS ortamında ikili görüntüleri hazırlanmış, en küçük grid boyutu 3 piksel, en büyük grid boyutu görüntünün %45'i olacak şekilde 10 farklı grid konumu için kutu sayma yöntemiyle fraktal boyutlar hesaplanmıştır. Lakünarite indeksleri ise kayan kutular algoritmasıyla belirlenmiştir. Çalışmanın sonucunda; yüzölçümü değişimlerine ilave olarak, fraktal boyut ile parçalanma/kompaktlaşma ve lakünarite indeksi ile heterojenlik/homojenlik derecesinin belirlenmesinin kent morfolojisinin incelenmesinde ve değişimlerin irdelenmesinde oldukça yararlı bilgiler sunduğu ortaya konulmuştur.